Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych dla GMINY GÓRNO na lata 2015-2020

Spis treści

WSTĘP

Obowiązek opracowania i realizacji gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych nakłada na gminę art. 17 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ze szczególnym uwzględnieniem programów pomocy społecznej, profilaktyki, rozwiązywania problemów alkoholowych i innych, których celem jest integracja osób i rodzin z grup szczególnego ryzyka. Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych ma na celu przyjęcie takiego kierunku działań w sferze polityki społecznej gminy, który pozwoli zminimalizować negatywne skutki zmian zachodzących w społeczeństwie a równocześnie pozwoli zoptymalizować funkcjonowanie grup społecznych będących w obszarze zainteresowania pomocy społecznej. Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Górno służyć będzie jako podstawa określająca kierunki zamierzeń rozwojowych w sektorze pomocy społecznej, na terenie gminy Górno w latach 2015 – 2020.

Strategia ma charakter otwarty, zawiera w sobie założenie ciągłego doskonalenia zawartych w niej zapisów, modyfikacji kierunków działań oraz sposobów realizacji założonych celów. Dobrze opracowana Strategia jest podstawą skutecznego pozyskiwania środków finansowych z budżetu państwa i funduszy Unii Europejskiej na realizację projektów ze sfery społecznej dla których stanowi potencjalne uzasadnienie.

  1. CZĘŚĆ WPROWADZJĄCA

    1. Zgodność z dokumentami krajowymi i regionalnymi

Opracowując Strategię Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Górno na lata 2015 – 2020 opierano się na kluczowych dla tej materii aktach prawnych tak, aby była ona kompatybilna oraz komplementarna z obowiązującymi przepisami oraz wymogami prawnymi. Najważniejszym aktem prawnym państwa polskiego oraz fundamentem państwa
i systemu prawnego jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. To ona określa podstawowe prawa i wolności obywatelskie, a także gwarantuje poszanowanie praw osobistych, politycznych, ekonomicznych oraz socjalnych. Szczególną ochroną obejmuje dobro rodziny. Konstytucja Rzeczypospolitej Polski mówi, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa
i obowiązków. Mają prawo do równego ich traktowania i nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Oznacza to również, że pomoc społeczna powinna wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać im życie w warunkach odpowiednich godności człowieka.

Ustawa o pomocy społecznej

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013 poz.182
z późn. zm.). Ustawodawca definiuje pomoc społeczną jako instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia zasoby
i możliwości. Ustawa o pomocy społecznej określa zadania w zakresie pomocy społecznej, organizację pomocy, rodzaje świadczeń, a także zasady i tryb ich udzielania. Określa również materialno-prawne przesłanki udzielania świadczeń z pomocy społecznej z tytułu:

  1. ubóstwa;
  2. sieroctwa;
  3. bezdomności;
  4. bezrobocia;
  5. niepełnosprawności;
  6. długotrwałej lub ciężkiej choroby;
  7. przemocy w rodzinie;
  8. potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności,
  9. bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych;
  10. braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo wychowawcze;
  11. trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy;
  12. trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego;
  13. alkoholizmu lub narkomanii;
  14. zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej;
  15. klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Ustawa o zatrudnieniu socjalnym

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 roku o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. z 2003 r. Nr 122, poz. 1143 z późn. zm.) kładzie szczególny nacisk na edukację oraz aktywizację środowisk marginalizowanych zawodowo i społecznie, a także na wspieranie zatrudnienia dla tych grup. Ustawa o zatrudnieniu socjalnym stwarza szansę na powrót do społeczeństwa osobom, które z różnych powodów znalazły się na marginesie życia społecznego. Wychodzi również naprzeciw postulatom organizacji pozarządowych, które oczekują od państwa większego zaangażowania w aktywizację i edukację środowisk dotkniętych długotrwałym bezrobociem.

Ustawa o spółdzielniach socjalnych

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2006 roku o spółdzielniach socjalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 94, poz. 651 z późn. zm.) kompleksowo reguluje kwestię funkcjonowania spółdzielni pracy. W myśl cytowanej ustawy spółdzielnia pracy to forma prawna podmiotu łączącego w sobie cechy przedsiębiorstwa oraz organizacji pozarządowej, mająca umożliwić jej członkom, którymi muszą być w 50% osoby zagrożone wykluczeniem społecznym, powrót do uregulowanego życia społecznego i aktywności na rynku pracy. Spółdzielnia socjalna, jako rodzaj spółdzielni pracy, opiera się na zasadzie osobistego świadczenia pracy przez jej członków.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013r., poz. 1456 z późn. zm.) reguluje przyznawanie i wypłatę świadczeń z poza systemu ubezpieczeń. Świadczenia przyznawane zgodnie z powyższą Ustawą są w całości finansowane ze środków budżetu państwa. W myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych istnieje jeden zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, świadczenia opiekuńcze tj. zasiłek pielęgnacyjny, zasiłek dla opiekuna
i specjalny zasiłek opiekuńczy, oraz jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka.

Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego

Według ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 roku o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 1994 r. Nr 111, poz. 535, z późn. zm.) tytułową ochronę zapewniają organy administracji rządowej, samorządowej, instytucje do tego powołane oraz stowarzyszenia, fundacje, związki wyznaniowe, a także inne osoby fizyczne i prawne. W świetle ustawy, ochrona zdrowia psychicznego polega w szczególności na: 1. Promocji zdrowia psychicznego i zapobieganiu zaburzeniom psychicznym, 2. Zapewnieniu osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym, 3. Kształtowaniu wobec osób
z zaburzeniami psychicznymi, właściwych postaw społecznych, a zwłaszcza zrozumienia, tolerancji, życzliwości, a także przeciwdziałaniu ich dyskryminacji.

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2014 r., Nr 234, poz. 1118 z późn. zm.) jest szczególnie ważnym aktem z punktu widzenia działalności i tworzenia organizacji pozarządowych w Polsce. Ustawa szczegółowo reguluje:

  1. Prowadzenie działalności pożytku publicznego (działalność odpłatna i nieodpłatna pożytku publicznego);
  2. Uzyskanie przez organizacje pozarządowe statusu organizacji pożytku publicznego oraz konsekwencje z tym związane (warunki uzyskania statusu organizacji pożytku publicznego);
  3. Nadzór nad prowadzeniem działalności pożytku publicznego;
  4. Wolontariat.

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

Ustawa z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2012 r., Nr 35, poz. 1356 z późn. zm.) powierza gminie najwięcej kompetencji i zadań z zakresu przeciwdziałania alkoholizmowi oraz wychowaniu
w trzeźwości jako jednostce administracyjnej będącej najbliżej społeczeństwa lokalnego. Do zadań tych należy:

  • Zwiększanie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych od alkoholu,

  • Udzielanie rodzinom, w których występują problemy alkoholowe, pomocy psychospołecznej i prawnej, a w szczególności ochrony przed przemocą w rodzinie,

  • Prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii,
    w szczególności dla dzieci i młodzieży, w tym prowadzenie pozalekcyjnych zajęć sportowych, a także działań na rzecz dożywiania dzieci uczestniczących
    w pozalekcyjnych programach opiekuńczo-wychowawczych i socjoterapeutycznych,

  • Wspomaganie działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych, służących rozwiązywaniu problemów alkoholowych,

  • Wspieranie zatrudnienia socjalnego poprzez organizowanie i finansowanie centrów integracji społecznej.

Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2005 r.
Nr 180, poz. 1493 z późn. zm.) określa następujące zadania gminy w tym obszarze:

  • Opracowanie i realizacja gminnego programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie,
  • Prowadzenie poradnictwa i interwencji w zakresie przeciwdziałania przemocy
    w rodzinie w szczególności poprzez działania edukacyjne służące wzmocnieniu opiekuńczych i wychowawczych kompetencji rodziców w rodzinach zagrożonych przemocą w rodzinie,
  • Zapewnienie osobom dotkniętym przemocą w rodzinie miejsc w ośrodkach wsparcia,
  • Tworzenie zespołów interdyscyplinarnych.

Zespół interdyscyplinarny do spraw przeciwdziałania przemocy w rodzinie ma za zadanie diagnozowanie problemu przemocy w rodzinie, następnie podejmowanie działań
w środowisku zagrożonym przemocą w celach zapobiegawczych bądź podejmowanie interwencji w środowisku dotkniętym patologią. Zespół Interdyscyplinarny realizuje swoje cele m.in. poprzez opracowywanie i realizację indywidualnych planów pomocy i inicjowanie działań w stosunku do osób stosujących przemoc, a następnie monitorowanie sytuacji w tych rodzinach. Do zadań zespołu należy również dokumentowanie podejmowanych działań,
a także ich efektów.

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. 2013r., Nr 149, poz. 135 z późn. zm.), nakłada nowe obowiązki na administrację publiczną.
W myśl powyższej ustawy obowiązkiem gminy jest zapewnienie wsparcia rodzinie
z trudnościami w wypełnianiu swoich funkcji opiekuńczo-wychowawczych. Wspieranie rodziny może być prowadzone w formie:

  1. pracy z rodziną np. konsultacje, poradnictwo specjalistyczne, terapia, mediacje, usługi opiekuńcze, pomoc prawna, a także pomoc ze strony asystenta rodziny,

  2. pomocy w opiece i wychowywaniu dzieci poprzez placówkę wsparcia dziennego oraz rodzinę wspierającą.

Szczegółowe zadania gminy zostały określone w art. 176 ustawy i należą do nich:

  1. opracowanie i realizacja 3 – letnich gminnych programów wspierania rodziny

  2. tworzenie możliwości podnoszenia kwalifikacji przez asystentów rodziny

  3. tworzenie oraz rozwój systemu opieki nad dzieckiem, w tym placówek wsparcia dziennego, oraz praca z rodziną przeżywającą trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych przez:

    1. zapewnienie rodzinie przeżywającej trudności wsparcia i pomocy asystenta rodziny oraz dostępu do specjalistycznego poradnictwa,

    2. organizowanie szkoleń i tworzenie warunków do działania rodzin wspierających,

    3. prowadzenie placówek wsparcia dziennego oraz zapewnienie w nich miejsc dla dzieci.

  4. finansowanie:

    1. kosztów szkoleń dla rodzin wspierających

    2. podnoszenia kwalifikacji przez asystentów rodziny

    3. kosztów związanych z udzielaniem pomocy, o której mowa w art. 29 ust. 2, ponoszonych przez rodziny wspierające.

  5. współfinansowanie pobytu dziecka w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo terapeutycznej lub interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym,

  6. sporządzanie sprawozdań rzeczowo-finansowych z zakresu wspierania rodziny oraz przekazywanie ich właściwemu wojewodzie, w wersji elektronicznej, z zastosowaniem systemu teleinformatycznego, o którym mowa w ustawie,

  7. prowadzenie monitoringu sytuacji dziecka z rodziny zagrożonej kryzysem lub przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczej, zamieszkałego na terenie gminy,

  8. przekazywanie do biura informacji gospodarczej informacji, o której mowa w ustawie.

Strategia Rozwoju Gminy Górno do 2020 roku.

Strategia rozwoju Gminy Górno do 2020 roku jest kluczowym dokumentem planistycznym, który poprzez swoją zawartość, a także sposób dochodzenia do ujętych w nim rozwiązań systematyzuje wiedzę o Gminie Górno, wyznacza długofalowe kierunki jej rozwoju oraz wskazuje działania, których realizacja przyczyni się do rozwoju priorytetowych dla niej obszarów. Strategia jest dokumentem kierunkowym, nakreślającym nadrzędne cele długoterminowe (strategiczne), priorytety rozwoju oraz kierunki działań władz Gminy. Strategia określa stan docelowy, do którego Gmina powinna dążyć w kolejnym okresie planowania, zarysowuje ramy działań władz Gminy prowadzących do osiągnięcia wyznaczonych celów oraz prezentuje przykłady inicjatyw w ramach każdego strategicznego kierunku rozwoju. Centralnym punktem Strategii rozwoju jest lista celów strategicznych wyznaczających docelowe, długofalowe kierunki rozwoju Gminy.

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych w Powiecie Kieleckim na lata 2011-2016

Obowiązek opracowania strategii rozwiązywania problemów społecznych wynika z art. 19 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, który mówi że do zadań własnych powiatu należy opracowanie i realizacja powiatowej strategii rozwiązywania problemów społecznych, ze szczególnym uwzględnieniem programów pomocy społecznej, wspieranie osób niepełnosprawnych i innych, których celem jest integracja osób i rodzin
z grup szczególnego ryzyka. Strategia powiatu kieleckiego jest kluczowym dokumentem zwierającym szereg niezbędnych rozwiązań wynikających z ustawy. W powyższej strategii wyznaczono dwie główne sfery działania: pomoc społeczną oraz aktywną integrację osób niepełnosprawnych. Pierwszy obszar dotyczy działań mających na celu podniesienie poziomu usług i poszerzanie oferty pomocy społecznej. W sferze aktywnej integracji osób niepełnosprawnych zwrócono szczególną uwagę na usuwanie barier architektonicznych, diagnozę społeczną, rehabilitację społeczną, zdrowotną, zawodową i edukację osób niepełnosprawnych.

Świętokrzyski Program Pomocy Społecznej na lata 2012-2017

Celem strategii wojewódzkiej w zakresie polityki społecznej jest zaplanowanie i praktyczna realizacja wyznaczonych założeń rozwiązywania problemów społecznych w regionie świętokrzyskim. Strategia polityki społecznej jest długofalową koncepcją działania w zakresie polityki społecznej, która zawiera założenia strategiczne w postaci celów wynikających
z sytuacji społeczno-gospodarczej i potrzeb mieszkańców oraz uwarunkowań zewnętrznych. Głównym celem zawartym w Świętokrzyskim Programie Pomocy Społecznej jest zwiększenie efektywności systemu pomocy i integracji społecznej poprzez:

  • Ograniczenie zjawiska wykluczenia społecznego
  • Wsparcie rozwoju usług socjalnych i edukacyjnych dla osób starszych
  • Rozwój systemu opieki i wsparcia nad dzieckiem i rodziną
  • Inspirowanie i wspieranie innowacyjnych rozwiązań w zakresie pomocy społecznej
  • Upowszechnienie nowych metod i standardów pracy socjalnej poprzez kształcenie
    i szkolenie zawodowe kadr pomocy i integracji społecznej
    1. Metodyka opracowania

Opracowanie Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Górno powierzono ekspertom Świętokrzyskiego Centrum Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej. Dokument został wypracowany metodą ekspercko-partnerską, co umożliwiło udział lokalnej społeczności na każdym etapie budowania Strategii, zaczynając od diagnozy i na części programowej kończąc. W procesie tworzenia strategii przeprowadzono następujące działania:

  • Konsultacje społeczne
  • Diagnozę i identyfikację podstawowych problemów społecznych mieszkańców gminy
  • Analizę silnych i słabych stron oraz szans i zagrożeń polityki społecznej w gminie
  • Ustalenie celów strategicznych, szczegółowych oraz zadań niezbędnych do ich realizacji

Celem konsultacji społecznych było zdiagnozowanie obecnej sytuacji społecznej gminy, poprzez wskazanie największych problemów, które następnie należało uwzględnić podczas prac nad strategią. Konsultacje społeczne są niezwykle istotnym elementem każdego procesu planowania strategicznego, pozwalającym na wypowiedzenie się społeczności lokalnej. W pracach nad Strategią Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Górno na lata 2015-2020 konsultacje miały postać badania ankietowego przeprowadzonego wśród mieszkańców oraz uczniów klas gimnazjalnych.

Diagnoza problemów społecznych występujących na terenie gminy została sporządzona
w oparciu o dane będące w dyspozycji Urzędu Gminy Górno, Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Górnie, uzyskane w toku bieżącej jego działalności, dane uzyskane
z Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego, Powiatowego Urzędu Pracy w Kielcach, oraz instytucji i organizacji współpracujących z Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej
w Górnie. Przygotowując strategię polityki społecznej na obszarze gminy uwzględniono m.in. dane dotyczące demografii i stopy bezrobocia. Informacje takie pozwalają przewidzieć zmiany zachodzące wśród mieszkańców gminy, przekładają się także na kierunek polityki społecznej. W opracowaniu wykorzystano również wnioski z Raportu nt. problemów społecznych mieszkańców Gminy Górno.

W ramach warsztatów wypracowano analizę SWOT, sformułowano misję oraz zaplanowano cele i kierunki działań, które stanowią podstawę rozwiązywania najważniejszych problemów społecznych oraz służą podnoszeniu jakości i poziomu życia mieszkańców.

W pracach nad opracowaniem Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Górno na lata 2015-2020 brali udział pracownicy Urzędu Gminy w Górnie, jednostek organizacyjnych, radni oraz sołtysi.

  1. CZĘŚĆ DIAGNOSTYCZNO-ANALITYCZNA

    1. Informacje ogólne

Gmina Górno jest gminą rolniczą, słynącą z uprawy truskawek, położoną u podnóża Gór Świętokrzyskich, w odległości około 15 km na wschód od Kielc, w otulinie Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Zajmuje obszar 83,3 km² i jest podzielona na 13 sołectw, co obrazuje rysunek 1.

Rysunek 1. Podział gminy Górno na sołectwa

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z Urzędu Gminy Górno.

Użytki rolne stanowią 6658 ha. Najlepsze gleby występują na północy gminy w rejonie Krajna, gdzie na podłożu utworów lessowych wytworzyły się gleby brunatne. Jednak na stokach gleby te charakteryzują się nieregularnymi stosunkami wodnymi, czyniąc je okresowo lub trwale nadmiernie wilgotnymi (wykazują wtedy IV lub V klasę bonitacyjną). Gleby te ze względu na ich pyłowy charakter są najbardziej podatne na działanie procesów erozyjnych. Na pozostałym obszarze występują głównie gleby pseudobielicowe, bielicowe, chociaż spotykane są również rędziny, wytworzone ze skał węglanowych. Zwarte powierzchnie gleb IV klasy bonitacyjnej występują w południowo – wschodniej części gminy w sołectwach: Skorzeszyce, Wola Jachowa i Górno – Parcele. Południowe tereny gminy charakteryzują się dużą mozaikowością z przewagą jednak gleb słabych.

Jednym z najważniejszych czynników atrakcyjności gminy jest jej położenie, które w znacznej mierze pozwala wykorzystać wewnętrzny potencjał jednostki. Lokalizacja Gminy Górno –
w sąsiedztwie miasta wojewódzkiego oraz z trasą szybkiego ruchu umożliwiająca dotarcie do niego w około 15 minut – sprawia, że teren gminy już z racji samej lokalizacji wzbudza zainteresowanie, przyciągający kapitał i ludzi.

Położenie gminy w sąsiedztwie Kielc tworzy zarówno ogromne szanse dla gospodarki gminy, jak i wiąże się z szeregiem negatywnych zjawisk, do których należy zaliczyć w pierwszej kolejności presję urbanizacyjną. Przejawia się ona przede wszystkim w sferze infrastruktury technicznej oraz społecznej. Intensywność tego procesu niesie ze sobą zagrożenie zachwiania zrównoważonego rozwoju oraz może negatywnie wpływać na kondycję finansową gminy. Ponadto, łatwość podróżowania między gminą a Kielcami umożliwia mieszkańcom pracę w mieście, co może wspierać traktowanie gminy jako „sypialni”. W takiej sytuacji rodziny spotykają się w domu tylko w porach wieczornych, zaś całe swoje życie zawodowe oraz towarzyskie toczy się w ośrodku miejskim.

    1. Demografia

Jednym z warunków rozwoju gminy jest stały wzrost potencjału ludzkiego. Gminy rywalizują o niego poprzez pozyskiwanie nowych mieszkańców, głównie młodych i z wysokimi kwalifikacjami, co z jednej strony pozwoli na budowanie lokalnego kapitału społecznego
i intelektualnego oraz przyczyni się do „spowolnienia” starzenia się lokalnego społeczeństwa i „odsunięcie” w czasie działań skierowanych w stronę problemów ludzi starszych, z drugiej – stanowi źródło potencjalnych przyszłych dochodów gminy.

Według danych z Urzędu Gminy w Górnie oraz informacji z Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego na koniec 2013 roku, Gmina Górno pod względem liczby mieszkańców zajmowała piąte miejsce w powiecie kieleckim, ustępując tylko gminom Piekoszów, Daleszyce, Morawica i Chęciny.

Tabela 1. Ludność w gminach powiatu kieleckiego

Gmina

Udział procentowy w ludności powiatu

Dynamika liczby ludności (2010-2013)
2010=100,0

Piekoszów

7,77%

102,7

Daleszyce

7,42%

100,6

Morawica

7,33%

105,0

Chęciny

7,20%

99,8

Górno

6,57%

102,0

Zagnańsk

6,20%

100,9

Bodzentyn

5,60%

99,3

Chmielnik

5,52%

100,2

Miedziana Góra

5,28%

103,7

Masłów

4,99%

101,4

Strawczyn

4,94%

101,8

Bieliny

4,84%

100,3

Nowa Słupia

4,62%

98,5

Mniów

4,46%

99,5

Łopuszno

4,31%

99,8

Sitkówka-Nowiny

3,62%

102,3

Łagów

3,33%

99,5

Raków

2,75%

98,2

Pierzchnica

2,30%

100,0

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z Urzędu Gminy Górno oraz GUS.

Na podstawie samej liczby mieszkańców nie jesteśmy w stanie oprzeć diagnozy sytuacji demograficznej gminy. Niezbędne będzie jeszcze określenie dynamiki zmian ilościowych na przestrzeni ostatnich lat oraz jakościowych, przejawiających się strukturą ludności. Na koniec 2013 roku gmina Górno liczyła 13760 mieszkańców, co w stosunku do stanu z roku 2009 stanowiło 102,0%. Większą dynamiką zmian w analizowanym okresie mogły poszczycić się jedynie 4 gminy powiatu kieleckiego: Morawica, Miedziana Góra, Piekoszów, Sitkówka-Nowiny. Wartym do nadmienienia jest fakt, że aż 7 gmin z powiatu w tym przedziale czasu miało niekorzystną tendencję zmian liczby ludności.

Przyglądając się liczbie ludności gminy Górno w latach 2010-2013 można zaobserwować stały wzrost, rok do roku liczby mieszkańców, lecz o zmiennej dynamice. Największy przyrost miał miejsce w 2011 roku, natomiast najmniejszy w ostatnim analizowanym, czyli 2013.

Rysunek 2. Liczba ludności gminy Górno w latach 2010-2013

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych pozyskanych z Urzędu Gminy w Górnie.

Gęstość zaludnienia w Gminie Górno jest najwyższa w całym powiecie kieleckim. Wynika to
z dużej jak na warunki powiatu liczby ludności oraz stosunkowo niewielkiej powierzchni. Wskaźnik ten będzie systematycznie się zwiększał, dopóki nie wyhamuje tempo wzrostu liczby mieszkańców gminy
.

Rysunek 3. Gęstość zaludnienie w 5 najgęściej zaludnionych gminach powiatu kieleckiego (2013)

Źródło. Opracowanie własne na podstawie BDL GUS

Piramida wieku mieszkańców Gminy Górno obrazuje liczebną przewagę mężczyzn nad kobietami prawie we wszystkich grupach wiekowych. Dopiero wśród ludności powyżej 65 roku życia kształtuje się przewaga kobiet. Wśród mieszkańców gminy, którzy mają przynajmniej 70 lat na jednego mężczyznę przypadają niemal dwie kobiety. Pomimo ogólnej przewagi liczby kobiet nad liczbą mężczyzn najistotniejszym dla rozwoju demograficznego jest współczynnik feminizacji w grupie od 15 do 40 roku życia. To właśnie w tych grupach zawiera się najwięcej małżeństw oraz rodzi najwięcej dzieci. Występująca w Gminie Górno przewaga mężczyzn może w negatywny sposób wpłynąć na kształt pozostałych procesów społecznych, w tym ruchu naturalnego oraz migracyjnego w gminie.

Rysunek 4. Struktura wiekowa ludności Gminy Górno (2013)
Źródło. Opracowanie własne na podstawie BDL GUS

Jednym z podstawowych elementów struktury demograficznej ludności, mającym wpływ na przebieg procesów demograficznych, jest wiek ludności. Gmina Górno charakteryzuje się przewagą liczby ludności w wieku przedprodukcyjnym nad ludnością w wieku poprodukcyjnym, choć należy zwrócić uwagę iż w ciągu ostatnich czterech lat różnica ta stopniowo się zaciera.

Rysunek 5. Ludność według ekonomicznych grup wieku w Górnie (2010-2013)

Źródło. Opracowanie własne na podstawie BDL GUS

Od 2010 do 2013 roku wraz z rosnącą grupą osób w wieku poprodukcyjnym rosła również grupa w wieku produkcyjnym. Struktura wiekowa Gminy Górno jest zbliżona do struktury całego powiatu kieleckiego. Obecna sytuacja jest korzystna, lecz należy podkreślić, że dalsze zmiany liczebności grup wiekowych stanowią ważne uwarunkowania rozwoju gminy. Realizacja zadań własnych gminy jest ściśle powiązana z grupami wiekowymi, do których te zadania są adresowane.

Gmina Górno charakteryzuje się też korzystniejszym poziomem obciążenia demograficznego niż powiat kielecki. Mierzony jest on liczbą osób w wieku nieprodukcyjnym przypadającą na 100 osób w wieku produkcyjnym (im mniej tym lepiej).

Wskaźnik ten oznacza, że na 100 osób w wieku produkcyjnym przypadały niemal 52 osoby
w wieku przedprodukcyjnym i poprodukcyjnym. Do końca 2012 roku wskaźnik obciążenia demograficznego malał, by w 2013 roku wzrosnąć o 0,2 punktu procentowego.

Rysunek 6. Wskaźnik obciążenia demograficznego Gminy Górno na tle powiatu kieleckiego w latach 2010-2013

Źródło. Opracowanie własne na podstawie BDL GUS.

Na ogólny obraz analizy demograficznej gminy olbrzymi wpływ mają też przyrost naturalny oraz saldo migracji. W Gminie Górno w całym analizowanym okresie utrzymywał się dodatni przyrost naturalny.

Rysunek 7. Przyrost naturalny w latach 2010-2013

Źródło. Opracowanie własne a podstawie BDL GUS

Jak wynika z Rysunku 7 ciężko jest wyróżnić linię trendu dla przyrostu naturalnego. Charakteryzuje się on wahaniami w poszczególnych latach. Największy przyrost naturalny miał miejsce w 2012 roku i wyniósł 5,8 na każdy tysiąc mieszkańców.

Dodatni przyrost naturalny jest bardzo pożądanym zjawiskiem w każdej gminie. Gmina Górno wyróżnia się wśród gmin powiatu kieleckiego, dla którego ogólny przyrost na koniec 2013 roku wyniósł 0,3. Tendencja w województwie świętokrzyskim jest zgoła odmienna (2013 rok: – 2,7).

Niezwykle korzystnym zjawiskiem demograficznym jest wzmocnienie dodatniego przyrostu naturalnego napływem ludności z zewnątrz, w szczególności osób w wieku produkcyjnym.

Rysunek 8. Saldo migracji w latach 2010-2013

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z BDL GUS

W Gminie Górno w całym analizowanym okresie odnotowano dodatnie saldo migracji, czyli więcej osób zdecydowało się zamieszkać w gminie niż z niej wyprowadzić. Warto zauważyć jednak, że z roku na roku wskaźnik salda migracji zmniejsza się w stosunku do roku poprzedzającego.

Tabela 2. Kierunki migracji w latach 2010-2013

2010

2011

2012

2013

zameldowania z miast

113

107

89

85

zameldowania ze wsi

34

45

39

47

zameldowania z zagranicy

2

2

1

2

wymeldowania do miast

39

42

42

65

wymeldowania na wieś

47

59

46

41

wymeldowania za granicę

0

1

0

1

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z BDL GUS

Największa część nowych mieszkańców Gminy Górno przeprowadziła się z miasta. Największym ośrodkiem miejskim w okolicy są Kielce, w związku z tym można założyć iż to właśnie stamtąd najczęściej pochodzą nowi mieszkańcy. Charakterystyczny dla gminy jest niski stopień oddziaływań migracji zagranicznych na ogólną liczbę ludności. W analizowanym okresie były to pojedyncze jednostki. Ludność odpływowa z gminy w latach 2010-2013 częściej wybierała przeprowadzkę na wieś niż do miasta.

Rysunek 9. Migracje z podziałem na płeć w latach 2010-2013

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z BDL GUS

Jak wynika z Rysunku 9 to kobiety cechowały się większą mobilnością niż mężczyźni. Decydowały się częściej na zamieszkanie w gminie jak i wymeldowanie z niej.

Główną komórką społeczną w Polsce, pomimo zmieniającego się wzorca rodziny oraz rosnącej liczby związków nieformalnych jest małżeństwo, które niezmiennie ma olbrzymi wpływ na prężność demograficzną lub jej brak. Liczba zawieranych małżeństw w Gminie Górno w ostatnich latach utrzymywała się na stosunkowo stabilnym poziomie, niewiele większym od obserwowanego w całym powiecie kieleckim

Rysunek 10. Liczba zawartych małżeństw na 1000 mieszkańców w latach 2010-2013

Źródło. Opracowanie własne na podstawie z BDL GUS

Mieszkańcy Gminy Górno nie należą do grona osób bardzo dobrze zarabiających. Znajduje to odzwierciedlenie w dochodach budżetu gminy z tytułu udziału w podatku od osób fizycznych przypadających na 1 mieszkańca. W 2013 roku wynosiły 328,69 zł i były o 20% niższe od średniej dla powiatu kieleckiego. Na uwagę zasługuje fakt, iż w ciągu czterech ostatnich lat wpływy z tego tytułu w przeliczeniu na jednego mieszkańca wzrosły o 61%.

Tabela 3. Dochody budżetu gminy z tytułu udziału w podatku od osób fizycznych w przeliczeniu na mieszkańca (2010-2013) (zł)

2010 2011 2012 2013
Górno 204,50 254,79 286,91 328,69

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z BDL GUS

O względnej zamożności mieszkańców mówi też wskaźnik jakim jest kwota wypłacanych dodatków mieszkaniowych. Dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez gminę, mającym na celu dofinansowanie do wydatków mieszkaniowych ponoszonych w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Pomoc ta nie ma charakteru uznaniowego, lecz przysługuje osobom, które spełniają kryteria określone przepisami prawa odnośnie:

tytułu prawnego do lokalu

osiągania odpowiednio niskiego dochodu

odpowiedniej powierzchni użytkowej lokalu

W Gminie Górno w 2013 roku pozytywnie rozpatrzono 42 wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego na łączną kwotę 5 268,00 złotych. Była to kwota o 44% mniejsza od środków przeznaczonych na ten cel w 2009 roku, gdzie z tego typu dodatku skorzystało łącznie 100 rodzin.

    1. Edukacja

W skład systemu oświaty na terenie Gminy Górno wchodzi szereg placówek od wychowania przedszkolnego, przez szkoły podstawowe na gimnazjach kończąc. Od roku szkolnego 2009/2010 do 2012/2013 na terenie Gminy funkcjonowało jedno przedszkole samorządowe oraz sześć punktów przedszkolnych. W 2013 roku otwarto Punkt Przedszkolny przy Zespole Szkół w Górnie, a Punkt Przedszkolny w Radlinie został przekształcony w Gminne Przedszkole.

Tabela 4. Placówki wychowania przedszkolnego w gminie Górno.

Rok szkolny

Gminne Przedszkole w Cedzynie

Punkt Przedszkolny przy Szkole Podstawowej w Bęczkowie

Punkt Przedszkolny przy Szkole Podstawowej w Krajnie

Punkt Przedszkolny przy Szkole Podstawowej w Leszczynach

Punkt Przedszkolny w Radlinie

Gminne Przedszkole w Radlinie

Punkt Przedszkolny w Skorzeszycach

Punkt Przedszkolny przy Szkole Podstawowej w Woli Jachowej

Punkt Przedszkolny przy Zespole Szkół w Górnie

2009/2010 oddziały

1

1

1

1

1

1

1

uczniowie

27

25

25

15

15

15

28

2010/2011 oddziały

2

1

1

1

1

1

1

uczniowie

54

25

25

15

15

15

28

2011/2012 oddziały

2

1

1

1

1

1

1

uczniowie

54

26

25

19

18

15

25

2012/2013 oddziały

2

1

1

1

1

1

1

uczniowie

52

25

25

25

25

17

25

2013/2014 oddziały

2

1

1

1

2

1

1

1

uczniowie

56

25

25

25

37

25

18

25

2014/2015 oddziały

2

1

1

1

2

1

1

1

uczniowie

50

25

25

16

35

25

19

25

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z SZOS w Górnie.

W roku szkolnym 2014/2015 z opieki przedszkolnej korzystało 220 dzieci podzielonych na 10 oddziałów w 8 placówkach. Oznacza to iż w poprzednim roku w przedszkolach i punktach przedszkolnych uczyło się 16 dzieci więcej. Na chwilę obecną Gmina Górno przygotowana jest do tego, aby zapewnić opiekę przedszkolną wszystkim małoletnim mieszkańcom swojej gminy. Bliskość oraz dogodny dojazd do miasta wojewódzkiego sprawia, iż część rodziców zawozi swoje dzieci do przedszkoli ulokowanych na terenie innych gmin, głównie w mieście Kielce, co wiąże się z dodatkowymi opłatami obciążającymi gminę, która jest zobowiązana do pokrycia kosztów pobytu dzieci ze swojego terenu w publicznych placówkach przedszkolnych znajdujących się poza granicami administracyjnymi gminy.

W latach 2009-2012 na terenie gminy istniało 8 szkół podstawowych oraz 4 szkoły gimnazjalne. Od roku szkolnego 2013/2014 w miejsce gimnazjów i szkół podstawowych
w Bęczkowie, Górnie, Woli Jachowej oraz Krajnie powołano zespoły szkół. Dodatkowo
w Cedzynie w miejsce szkoły podstawowej powstał zespół szkolno-przedszkolny.

Tabela 5. Liczba uczniów w gminie Górno w latach 2009 – 2014

Ilość uczniów w roku szkolnym
9/10 10/11 11/12 12/13 13/14 14/15
Szkoła Podstawowa w Bęczkowie

140

147

131

147

Szkoła Podstawowa w Cedzynie

87

80

99

181

Szkoła Podstawowa w Górnie

192

180

199

196

Szkoła Podstawowa w Krajnie

225

218

223

249

Szkoła Podstawowa w Leszczynach

64

70

71

102

86

97

Szkoła Podstawowa w Radlinie

86

84

85

110

89

95

Szkoła Podstawowa w Skorzeszycach

144

144

143

144

125

125

Szkoła Podstawowa w Woli Jachowej

133

130

122

157

Gimnazjum w Bęczkowie

116

120

106

88

Gimnazjum w Górnie

118

117

108

106

Gimnazjum w Krajnie

118

118

124

108

Gimnazjum w Woli Jachowej

124

128

121

112

Zespół Szkół w Bęczkowie

205

198

Zespół Szkolno-Przedszkolny w Cedzynie

148

171

Zespół Szkół w Górnie

302

303

Zespół Szkół w Krajnie

336

323

Zespół Szkół w Woli Jachowej

254

248

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z SZOS w Górnie.

Naukę na poziomie podstawowym oraz gimnazjalnym w roku szkolnym 2014/2015 w gminie Górno pobierało 1560 uczniów, z czego 353 dzieci uczęszczało do klas gimnazjalnych. Dla porównania w roku szkolnym 2009/2010 w gimnazjach kształciło się 476 uczniów. Przyczyna tego zjawiska nie leży tylko w niżu demograficznym, lecz jest podobna co w przypadku dzieci w wieku przedszkolnym. Rodzice często dla swoich dzieci wybierają placówki zlokalizowane na terenie Kielc, ponieważ dogodna siatka połączeń między gminą a miastem wojewódzkim umożliwia swobodne podróżowanie. W obecnym systemie edukacyjnym spadek liczby uczniów jest dużym problemem dla samorządów lokalnych, ponieważ wiąże się z niższymi wpływami z subwencji oświatowej.

W roku szkolnym 2014/2015 na 1780 dzieci uczęszczających do szkół na terenie Gminy Górno subwencją oświatową było objętych 1297 uczniów.

Rysunek 11. Liczba uczniów w latach 2013-2014 w podziale na klasy

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z SZOS w Górnie.

Jak wynika z powyższego wykresu w roku 2014 przybyło uczniów na poziomie I, II, IV i VI klasy szkoły podstawowej w stosunku do roku poprzedniego. W przedszkolach oraz gimnazjach liczba uczniów zmniejszyła się.

    1. Służba zdrowia

Jednym z zadań gminy służącym zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej w zakresie ochrony zdrowia publicznego, jest m.in. zabezpieczenie dostępności do świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, położnictwa i ginekologii oraz stomatologii zgodnie
z minimalnym planem zabezpieczenia ambulatoryjnej opieki zdrowotnej. Zadaniem własnym gminy jest również prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych. Zadania te obejmują w szczególności:

zwiększanie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych od alkoholu,

udzielanie rodzinom, w których występują problemy alkoholowe, pomocy psychospołecznej i prawnej, a w szczególności ochrony przed przemocą w rodzinie,

prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej, w szczególności dla dzieci i młodzieży,

ustalanie szczegółowych zasad wydawania i cofania zezwoleń na prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia na miejscu lub poza miejscem sprzedaży oraz kontrolę przestrzegania zasad obrotu tymi napojami,

wspomaganie działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych, służącej rozwiązywaniu problemów alkoholowych.

Za opiekę zdrowotną na terenie Gminy Górno odpowiada Zespół Ośrodków Zdrowia
w Górnie, w skład którego wchodzi Ośrodek Zdrowia w Radlinie.

W ośrodkach można skorzystać z porady:

  • lekarza chorób wewnętrznych

  • lekarza specjalisty medycyny ogólnej i rodzinnej

  • lekarza chorób dziecięcych

  • stomatologa

  • lekarza reumatologa

  • lekarza neurologa

  • lekarza ginekologa

Dodatkowo w Środowiskowym Domu Samopomocy w Woli Jachowej działa gabinet rehabilitacji.

W 2013 roku udzielono łącznie 47749 porad w zakresie ambulatoryjnej opieki zdrowotnej. Specjalistyczną opiekę medyczną zapewniają szpitale w Kielcach.

Na terenie gminy funkcjonują dwie apteki, po jednej w Radlinie i Górnie, co oznacza, że na jedną tego typu placówkę przypada 6885 mieszkańców. W powiecie kieleckim wskaźnik ten wynosi 4718. Ze względu na charakterystykę lokalizacyjną Gminy Górno istnieje brak ekonomicznych przesłanek ku otwarciu kolejnej apteki. Spora część mieszkańców gminy pracuje bądź uczy się w Kielcach, co powoduje iż niezbędne medykamenty mogą być nabywane w mieście wojewódzkim.

Podczas warsztatów strategicznych została poruszona kwestia barier ograniczających dalszy rozwój opieki zdrowotnej na terenie gminy. Obecna baza lokalowa nie jest w stanie umożliwić zatrudnienie kolejnych specjalistów. Problemem jest brak możliwości przebudowy ośrodków. Jedynym rozwiązanie jest rozbudowa ośrodka co wiąże się ze znacznymi nakładami finansowymi. W dłuższej perspektywie takie działanie wydaje się niezbędnym,
w celu zapewnienie prawidłowej opieki zdrowotnej mieszkańcom.

    1. Kultura

Działalność kulturalna władz publicznych należy do ich obowiązków wynikających
z poszczególnych przepisów ustaw. Korzystanie z dóbr kultury świadczy o poziomie życia ludności oraz wpływa na poprawę jakości życia mieszkańców. Na zasób instytucji kultury na terenie Gminy Górno wchodzą:

  • Gminny Ośrodek Kultury

  • Gminna Biblioteka Publiczna w Górnie z filiami w Krajnie, Radlinie, Woli Jachowej

  • Świetlice środowiskowe

W Krajnie znajduje się Gminny Ośrodek Kultury. W 2013 roku zorganizowano w nim 21 imprez, w których udział wzięło 640 osób. Oprócz tego w budynku codziennie odbywają się zajęcia i warsztaty skierowane zarówno do dzieci i młodzieży jak i do osób starszych. Do dyspozycji uczestników jest sala gier (wyposażona w bilard, piłkarzyki) oraz Izba Regionalna. W budynku brakuje dużej sali, która byłaby w stanie pomieścić większą widownię, w związku z czym większe imprezy muszą być organizowane w szkolnych salach gimnastycznych.

Gminna Biblioteka Publiczna w Górnie powstała w 1987 roku, a od 2006 roku jest samorządową instytucją kultury. Do jej zadań statutowych należy prowadzenie wypożyczalni, czytelni, gromadzenie i opracowywanie księgozbioru oraz prowadzenie trzech istniejących filii bibliotecznych w Radlinie, Krajnie oraz Woli Jachowej. Swym zasięgiem obejmuje cały obszar gminy.

Obecnie łączny zasób księgozbioru wynosi 46 000 pozycji. Ponad dwa tysiące czytelników rocznie wypożycza 40 000 książek

Gminna Biblioteka Publiczna współpracuje ze szkołami znajdującymi się na terenie gminy Górno organizując konkursy, liczne spotkania z uczniami oraz biorąc udział w corocznej akcji „Cała Polska czyta dzieciom”. Dodatkowo uczestniczy w Narodowym Czytaniu utworów polecanych przez Prezydenta RP oraz w programie Narodowego Centrum Kultury „Ojczysty- dodaj do ulubionych”.

Ośrodkami życia kulturalnego w poszczególnych miejscowościach są świetlice wiejskie.

Jak wynika z Gminnej Strategii Rozwoju Gminy Górno do 2020 roku mieszkańcy chętnie uczestniczą w wydarzeniach kulturalnych organizowanych na terenie gminy. Niemal połowa ankietowanych deklarowała, że wszyscy bądź przynajmniej niektórzy domownicy aktywnie angażuje się w życie gminy. Brak takowego zaangażowania zadeklarowało jedynie 14% badanych.

    1. Warunki i zasoby mieszkaniowe

Wraz z przyrostem ludności rośnie liczba budynków mieszkalnych na terenie gminy. Miedzy styczniem 2011 roku a grudniem 2013 przybyło 71 nowych budynków, co oznacza, że średniorocznie oddawanych jest tu około 24 budynków mieszkalnych.

Tabela 6. Sytuacja mieszkaniowa na terenie Gminy Górno w latach 2011-2013

2011 2012 2013
Liczba budynków mieszkalnych 3010 3036 3081
Liczba mieszkań 3121 3148 3194
Liczba izb 14129 14289 14557
Powierzchnia użytkowa mieszkań 320393 323654 329515

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych pozyskanych z GUS, Banku Danych Lokalnych

Ogół mieszkań zamieszkałych i niezamieszkałych w budynkach stanowi zasób mieszkaniowy gminy. Jak wynika z Tabeli 6, wzrost liczby budynków mieszkalnych nie ma wielkiego wpływu na ilość mieszkań. W analizowanym okresie przy 71 nowo oddanych budynkach, liczba mieszkań zwiększyła się tylko o 73. Można więc wyciągnąć wnioski, iż niemal wszystkie oddane do użytku budynki były jednorodzinnymi domami. Wraz z wzrostem liczby mieszkań automatycznie zwiększała się ilość izb, czyli pomieszczeń oddzielonych od siebie stałą ścianą sięgającą od podłogi do sufitu o powierzchni minimum 4 metrów kwadratowych
z bezpośrednim oświetleniem dziennym. W całym analizowanym okresie, przeciętne mieszkanie w Gminie Górno składało się z niecałych 5 izb. Zmniejszyła się natomiast średnia wielkość mieszkania. W 2011 roku na przeciętne mieszkanie przypadało 106 metrów kwadratowych powierzchni użytkowej, a w 2013 roku 103 m².

Zestawienie przeciętnej powierzchni użytkowej na jedną osobę w Gminie Górno wypada niekorzystnie w porównaniu z powiatem kieleckim oraz województwem świętokrzyskim.
W gminie na jedną osobę w 2013 roku przypadało średnio 23,9 m
², przy 24,4 metrach
w powiecie oraz 25,1 m² w województwie. Jeszcze większe dysproporcje widać w liczbie mieszkań przypadających na 1000 mieszkańców. Dla województwa świętokrzyskiego wskaźnik ten wynosi 341,4, dla powiatu kieleckiego 279,1 a dla Gminy Górno jedynie 232.

Standard mieszkań na terenie gminy jest bardzo różny. Oprócz nowych budynków można również spotkać kilkudziesięcioletnie domy. Wśród wszystkich mieszkań na terenie gminy Górno, na koniec 2013 roku jedynie 6,6% nie było podpiętych do sieci wodociągowej. Centralne ogrzewanie było standardem w 78,7% budynków, a 4 na 5 mieszkań było wyposażonych w łazienkę.

    1. Lokalny rynek pracy

Jednym z najistotniejszych czynników wpływających na rozwój każdej gminy w Polsce jest tworzenie nowych miejsc pracy oraz utrzymanie już istniejących. W gestii gminy leży kreowanie przyjaznych warunków do rozwoju przedsiębiorczości. W okresie między 2011
a 2013 rokiem na terenie Gminy Górno przybyło 97 podmiotów gospodarki narodowej, co oznacza wzrost o 11%. W 2012 roku liczba przedsiębiorstw wrosła o 50 by w kolejnym urosnąć o kolejne 47.

Tabela 7. Rodzaje działalności gospodarczych prowadzonych na terenie Gminy Górno

Rodzaj prowadzonej działalności

Liczba podmiotów

uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo, włączając działalność usługową 

11

leśnictwo i pozyskiwanie drewna 

3

górnictwo i wydobywanie

1

produkcja artykułów spożywczych

8

produkcja wyrobów tekstylnych

16

produkcja odzieży 

3

produkcja wyrobów z drewna oraz korka,

9

produkcja papieru i wyrobów z papieru

1

poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników informacji

6

produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych

8

produkcja wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych

14

produkcja metali

1

produkcja metalowych wyrobów gotowych,

9

produkcja maszyn i urządzeń, gdzie indziej niesklasyfikowana

2

produkcja mebli

8

pozostała produkcja wyrobów

5

naprawa, konserwacja i instalowanie maszyn i urządzeń

14

wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych

1

pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody 

2

odprowadzanie i oczyszczanie ścieków

1

działalność związana ze zbieraniem, przetwarzaniem i unieszkodliwianiem odpadów; odzysk surowców

5

działalność związana z rekultywacją i pozostała działalność usługowa związana z gospodarką odpadami

1

roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków

64

roboty związane z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej

8

roboty budowlane specjalistyczne

131

handel hurtowy i detaliczny pojazdami samochodowymi; naprawa pojazdów samochodowych

63

handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi

61

handel detaliczny, z wyłączeniem handlu detalicznego pojazdami samochodowymi

144

transport lądowy oraz transport rurociągowy

87

magazynowanie i działalność usługowa wspomagająca transport

8

działalność pocztowa i kurierska

2

Zakwaterowanie

7

działalność usługowa związana z wyżywieniem

22

działalność związana z produkcją filmów, nagrań wideo, programów telewizyjnych, nagrań dźwiękowych i muzycznych

1

Telekomunikacja

2

działalność związana z oprogramowaniem

8

finansowa działalność usługowa, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych 

1

działalność wspomagająca usługi finansowe oraz ubezpieczenia i fundusze emerytalne

18

działalność związana z obsługą rynku nieruchomości

6

działalność prawnicza, rachunkowo-księgowa

13

działalność firm centralnych (head offices); doradztwo związane z zarządzaniem

4

działalność w zakresie architektury i inżynierii; badania i analizy techniczne

12

reklama, badanie rynku i opinii publicznej

4

pozostała działalność profesjonalna, naukowa i techniczna

10

działalność weterynaryjna

2

wynajem i dzierżawa

4

działalność detektywistyczna i ochroniarska

1

działalność usługowa związana z utrzymaniem porządku w budynkach i zagospodarowaniem terenów zieleni

13

działalność związana z administracyjną obsługą biura i pozostała działalność wspomagająca prowadzenie działalności gospodarczej

2

administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne

6

Edukacja

31

opieka zdrowotna

27

pomoc społeczna bez zakwaterowania

3

działalność twórcza związana z kulturą

4

działalność bibliotek, archiwów, muzeów oraz pozostała działalność związana z kulturą

1

działalność sportowa, rozrywkowa i rekreacyjna

10

działalność organizacji członkowskich

21

naprawa i konserwacja komputerów i artykułów użytku osobistego i domowego

6

Pozostała działalność

15

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z BDL GUS

Najwięcej firm zarejestrowanych na terenie Gminy Górno zajmuje się handlem (268 podmiotów). Jest to ogólnopolska tendencja. Kolejnymi co do wielkości działalnościami były budownictwo oraz przetwórstwo przemysłowe, wśród którego ciężko wyodrębnić grupę, która skupiała by zdecydowanie najwięcej przedsiębiorców. 16 firm zajmowało się produkcją wyrobów tekstylnych a po 14 naprawą, konserwacją i instalowaniem maszyn i urządzeń oraz produkcją wyrobów z minerałów z wyłączeniem gumy i tworzyw sztucznych. Wśród przedsiębiorstw zajmujących się budownictwem niemal 65% oferuje roboty budowlane specjalistyczne. 64 podmioty deklarują roboty budowlane związane z wznoszeniem budynków, a pozostałe 8 z inżynierią lądową i wodną. Na uwagę zasługuje również liczba podmiotów zajmujących się transportem lądowym oraz rurociągowym, których na koniec 2013 roku było zarejestrowanych 87 w urzędzie gminy. Duży udział firm budowlanych oraz transportowych w ogólnym udziale podmiotów jest spowodowany faktem wydobywania kruszyw naturalnych na terenie gminy.

Rysunek 12. Podmioty gospodarki narodowej wg sektorów własnościowych w 2013 roku

Źródło. Opracowanie własne na podstawie Banku Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny

Jak wynika z Rysunku 12 92% wszystkich podmiotów zarejestrowanych na terenie Gminy Górno stanowią działalności gospodarcze prowadzone przez osoby fizyczne. Przedsiębiorstwa publiczne stanowią jedynie 4% wszystkich firm. Pozostałe formy działalności mają marginalne znaczenie w strukturze gospodarki narodowej.

Rysunek 13. Podmioty gospodarki narodowej wg klasy wielkości

Źródło. Opracowanie własne na podstawie Banku Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny

Na koniec 2013 roku niemal 97% wszystkich przedsiębiorstw stanowiły małe firmy zatrudniające do 9 pracowników. Na terenie Gminy Górno funkcjonował tylko jeden zakład zatrudniający przynajmniej 50 osób. Rysunek 13 obrazuje, jak rozwój małych przedsiębiorstw ma wielki wpływ na funkcjonowanie gminy.

    1. Pomoc społeczna

System pomocy społecznej na poziomie gminy tworzy ogół instytucji samorządowych
i rządowych, organizacji pozarządowych i kościelnych a także innych osób prawnych zaangażowanych w działania mające na celu osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, z którymi nie są w stanie poradzić sobie samodzielnie. Podstawową jednostką systemu pomocy społecznej Gminy Górno jest Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Górnie. Przy realizacji niektórych zadań współpracuje on z Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Kielcach, Środowiskowym Domem Samopomocy w Woli Jachowej, Gminną Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Górnie, Wydziałem Polityki Społecznej Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach, Regionalnym Ośrodkiem Polityki Społecznej Urzędu Marszałkowskiego w Kielcach, Powiatowym Urzędem Pracy w Kielcach oraz Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Górnie realizuje zadania wynikające z:

1) Ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013r. poz. 182 z późn. zm.)
i przepisów wykonawczych wydanych na jej podstawie;

2) Ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013r. Nr 139, poz. 1456 z późn. zm.) i przepisów wykonawczych wydanych na jej podstawie;

3) Ustawy z dn. 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2005r.
Nr 180 poz. 1493 z późn. zm.);

4) Ustawy z 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 Nr 86 poz. 732 z późn. zm.);

5) Ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 788);

6) Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2014r. Nr 101 poz. 1182 z późn. zm.);

7) Ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2012r. poz. 1356 z późn. zm.);

8) Ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r. poz. 124);

9)Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013r. poz. 674 z późn. zm.);

10) Ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. 2013r. poz. 594 z późn. zm.);

11) Uchwał Rady Gminy Górno.

Prawo do wsparcia udzielanego przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej mają osoby
i rodziny, które spełniają określone warunki przedstawione w poszczególnych aktach prawnych.

Pomoc udzielana przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej może mieć charakter finansowy i niepieniężny. Do świadczeń niepieniężnych realizowanych przez ośrodek należy zaliczyć:

  • Pracę socjalną – udzielana jest osobom/ rodzinom na rzecz poprawy ich funkcjonowania w środowisku lokalnym, może być prowadzona w oparciu o kontrakt socjalny. Udzielana jest bez względu na posiadany dochód, również osobom/ rodzinom nie korzystającym ze świadczeń pomocy społecznej.

  • Składki na ubezpieczenie zdrowotne, które GOPS opłaca za osoby korzystające
    z zasiłku stałego, które nie podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu.

  • Pomoc rzeczową.

  • Sprawienie pogrzebu odbywa się w sposób ustalony przez gminę, zgodnie
    z wyznaniem zmarłego, w przypadku gdy rodzina nie jest w stanie zorganizować pogrzebu lub jest brak rodziny.

  • Schronienie. GOPS udziela pomocy osobom bezdomnym w postaci zapewnienia schronienie w schronisku lub noclegowni. Możliwa jest forma pomocy w postaci przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie pobytu w ośrodku.

  • Posiłek. Zgodnie z ustawą GOPS zapewnia gorący posiłek osobom, które własnym staraniem nie mogą go sobie zapewnić. Od kilku lat ośrodek realizuje program dożywiania dzieci w szkołach.

  • Usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania. Udzielane są one osobom, które
    z powodu wieku, choroby itd. potrzebują pomocy osób trzecich.

  • Kierowanie do Domu Pomocy Społecznej. Osoby, które wymagają całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, a rodzina i gmina nie jest w stanie zapewnić opieki kierowane są do Domów Pomocy Społecznej.

Rysunek 14. Liczba osób objętych pomocą społeczną na podstawie ustawy o pomocy społecznej

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych przekazanych z GOPS

Liczba rodzin objętych wsparciem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej od 2009 roku do 2012 roku utrzymywała się na zbliżonym poziomie. Jedynie w 2013 roku odnotowano 8% wzrost ilości rodzin, którym udzielona została pomoc. Oznacza to iż w sposób pośredni bądź bezpośredni wsparciem zostało objętych 2455 osób, czyli niemal 18% ludności gminy.

Tabela 8. Środki finansowe wydatkowane przez GOPS na zadania własne w latach 2010-2013

 

2010

2011

2012

2013

zadania własne

1 254 118,00

1 345 681,00

1 443 434,00

1 588 638,00

Źródło. Opracowanie własne na podstawie sprawozdań MPiPS

Z każdym kolejnym rokiem, wraz ze wzrostem liczby rodzin objętych wsparciem rosła wielkość środków pieniężnych przeznaczanych na pomoc mieszkańcom. Na przestrzeni czterech badanych lat kwota ta wzrosła o 334 520,00 złotych, czyli niemal 27%.

Tabela 9. Powody przyznania pomocy społecznej w gminie w latach 2011-2013

Liczba rodzin Liczba osób w rodzinach

2011

2012

2013

2011

2012

2013

Ubóstwo

108

115

144

416

428

507

Sieroctwo

0

0

0

0

0

0

Bezdomność

3

3

9

6

3

10

Potrzeba ochrony macierzyństwa

70

78

86

400

448

490

W tym: Wielodzietność

70

76

83

400

441

477

Bezrobocie

316

357

356

1202

1313

1285

Niepełnosprawność

115

131

163

337

371

442

Długotrwała lub ciężka choroba

119

118

115

411

410

411

Bezradność w sprawach opiek.-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego – ogółem

62

85

94

300

386

397

W tym: rodziny niepełne

28

29

35

93

100

108

Rodziny wielodzietne

32

36

35

199

216

201

Przemoc w rodzinie

0

0

3

0

0

7

Potrzeba ochrony ofiar handlu ludźmi

0

0

0

0

0

0

Alkoholizm

12

12

13

31

29

47

Narkomania

0

0

0

0

0

0

Trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego

5

6

5

7

10

7

Trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą

0

0

0

0

0

0

Zdarzenie losowe

8

9

13

24

35

46

Sytuacja kryzysowa

0

0

1

0

0

1

Klęska żywiołowa lub ekologiczna

0

0

6

0

0

24

Źródło. Opracowanie własne na podstawie sprawozdań MPiPS

Najczęstszym powodem przyznawania pomocy z Ośrodka Pomocy Społecznej było bezrobocie. Zauważalny jest 13% wzrost liczby rodzin, którym udzielono pomocy z tego tytułu w latach 2011/2012. Drugim najczęstszym powodem przyznawania pomocy była niepełnosprawność. W analizowanym okresie nastąpił systematycznym wzrost liczby rodzin. Od 2011 roku pomoc z tego tytułu otrzymało 48 więcej rodzin, czyli niemal 42%. Niewiele mniejszy wzrost miał miejsce w przypadku pomocy przyznanej z powodu ubóstwa. W 2013 roku Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej wsparł 144 rodziny z tego tytułu. Kolejną grupą były rodziny korzystające z systemu pomocy społecznej z powodu długotrwałej lub ciężkiej choroby. W tym przypadku na przestrzeni ostatnich lat możemy mówić o stałej liczbie rodzin korzystających z tego tytułu wsparcia. Należy zwrócić uwagę, iż w jednej rodzinie może występować jednocześnie kilka problemów, w związku z tym danych zawartych w tabeli 9 nie należy ze sobą sumować.

Tabela 10. Liczba osób w rodzinach objętych wsparciem GOPS w Górnie w latach 2011-2013

 

Liczba osób rodzinie

2011

2012

2013

1

103

114

128

2

47

47

58

3

91

96

114

4

166

189

212

5

120

116

120

6 i więcej

88

76

69

Źródło. Opracowanie własne na podstawie sprawozdań MPiPS

W latach 2011-2013 zauważalny jest wzrost liczy rodzin składających się z maksymalnie 4 osób, którym Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej udzielił pomocy. Najczęściej wsparcie kierowane było do czteroosobowych rodzin z terenu Gminy Górno. W przypadku rodzin mających 6 lub więcej członków liczba ta w analizowanym okresie zmniejszyła się o 19, czyli niemal 22%.

Sama liczba osób w rodzinach nie daje pełnego poglądu na kierunek przyznawania pomocy społecznej. Niezbędna będzie jeszcze analiza dzietności rodzin. W 2013 roku spośród wszystkich rodzin, którym przyznano pomoc z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej
w Górnie, w co trzeciej rodzinie nie było żadnego dziecka.

Tabela 11. Liczba dzieci w rodzinach objętych pomocą GOPS w Górnie w latach 2011-2013

Źródło. Opracowanie własne na podstawie sprawozdań MPiPS

Wśród rodzin z dziećmi korzystających z pomocy przeważały rodziny mające dwoje bądź jedno dziecko. Liczba tych rodzin wzrastała z roku na rok. Grupa posiadająca przynajmniej pięcioro dzieci stanowiła niewielki odsetek ogółu.

Od 2008 roku Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Górnie realizuje projekt
pn. “Aktywizacja społeczno – zawodowa osób bezrobotnych na terenie gminy Górno”
w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Głównym celem projektu jest aktywizacja osób bezrobotnych z terenu Gminy Górno zmierzająca do podniesienia ich aktywności zawodowej. Całokształt podjętych działań zmierza do poprawy sytuacji uczestników projektu oraz ich rodzin. Interesanci objęci są bowiem indywidualnymi kontraktami socjalnymi, jak również mają zapewnione wsparcie finansowe. W ramach projektu Beneficjenci uczestniczą w cyklu indywidualnych i grupowych spotkań doradczych z psychologiem oraz doradcą zawodowym. Uczestnicy projektu, w ramach oferowanego wsparcia podnoszą również umiejętności i kwalifikacje zawodowe poprzez udział w wybranym kursie zawodowym

Od 2012 roku wraz z Powiatowym Urzędem Pracy w Kielcach Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej koordynuje organizację prac społecznie użytecznych. W 2013 roku tym rodzajem wsparcia zostało objętych 10 osób.

W skład systemu pomocy społecznej na terenie gminy Górno wchodzi również Środowiskowy Dom Samopomocy w Woli Jachowej, który jest ośrodkiem wsparcia dla 25 osób niepełnosprawnych intelektualnie oraz z zaburzeniami psychicznymi. Funkcjonuje od 21 grudnia 2006 roku. Od 2012 roku swoje działania ukierunkował w celu budowy relacji uczestników z rodziną, czemu mają służyć plany roczne oraz indywidualne plany roczno-aktywizujące uczestników. W celu osiągnięcia założeń stosowane są różne formy działań, m.in. terapia zajęciowa.

    1. Analiza SWOT

MOCNE STRONY

SŁABE STRONY

  1. Walory turystyczne
  2. Rozwój agroturystyki
  3. Aktywność pozarządowa mieszkańców (Stowarzyszenia, Koła Gospodyń Wiejskich)
  4. Środowiskowy Dom Samopomocy – jako wsparcie dla osób niepełnosprawnych
  5. Działalność Gminnego Ośrodka Kultury
  6. Świetlice środowiskowe
  1. Dobrze funkcjonujący system oświaty (szkoły, przedszkola)
  2. Dostęp do usług rehabilitacyjnych na terenie gminy
  3. Punkt Konsultacyjny przy Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych umożliwiający wsparcie terapeutyczne osobom uzależnionym
  4. Rozwój prywatnej przedsiębiorczości
  5. Wsparcie dla organizacji pozarządowych w pozyskiwaniu środków z UE przez pracownika Urzędu Gminy
  6. Ogólnodostępne boiska
  7. Wykształcona kadra pedagogiczna
  8. Wysoki standard doposażenia szkół i obiektów szkolnych
  9. Objęcie wszystkich dzieci edukacją przedszkolną
  10. Zwodociągowanie niemal 100% miejscowości na terenie gminy
  11. Skuteczne władze gminy
  12. Funkcjonowanie komunikacji miejskiej na terenie całej gminy
  13. Zatrudnienie w ośrodkach zdrowia specjalistów
  14. Dostęp do placów zabaw i siłowni zewnętrznych
  15. Działalność Zespołu Interdyscyplinarnego oraz Gminnej Komisji Rozwiązywanie Problemów Alkoholowych
  16. Dostęp do terapeuty uzależnień w Punkcie Konsultacyjnym w Górnie
  17. Wykształcona kadra Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej
  18. Działalność Bibliotek Publicznych (instytucji kultury)
  19. Wzrost wykształcenia mieszkańców sprzyjający powstawaniu drobnych firm dających zatrudnienie mieszkańcom gminy
  20. Ciągły rozwój i powstawanie ośrodków kultury (świetlica wiejska, koła gospodyń wiejskich – 7 sztuk)
  21. Integracja osób niepełnosprawnych poprzez udział w zajęciach terapeutycznych
  22. Integracja dzieci niepełnosprawnych
  1. Istniejące bariery architektoniczne
  2. Brak programów wsparcia dla dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności
  3. Kanalizacja Gminy (>50%)
  4. Mała liczba ofert pracy dla mieszkańców gminy
  5. Brak organizacji czasu wolnego dla dzieci, młodzieży i osób starszych
  6. Niewystarczający dostęp do lekarzy specjalistów (brak np. kardiologa, okulisty, dermatologa)
  7. Brak środków w budżecie na rozbudowę ośrodka zdrowia
  8. Niedostateczne wykorzystanie walorów turystycznych (zalew w Cedzynie)
  9. Rozdrobnienie małych gospodarstw rolnych
  10. Brak ulg, dotacji dla przedsiębiorców (z budżetu UG)
  11. Brak kompleksu rekreacyjno-sportowego
  12. Brak dostępu do świetlic wiejskich poza wyznaczonymi godzinami
  13. Brak punktu informacji turystycznej
  14. Brak Domu Pomocy Społecznej
  15. Brak Klubu Seniora
  16. Brak żłobków
  17. Niska aktywność społeczna klientów Ośrodka Pomocy Społecznej
  18. Brak miejsc spotkań we wsi dla dzieci i młodzieży

SZANSE

ZAGROŻENIA

  1. Korzystna lokalizacja Gminy, sprzyjająca wzrostowi liczby mieszkańców (ludność napływowa)
  2. Duża ilość terenów umożliwiających zabudowę mieszkaniową na terenie gminy
  3. Układ komunikacyjny sprzyjający rozwojowi przedsiębiorczości i turystyki
  4. Dobre utrzymanie dróg co sprzyja łatwemu, szybkiemu i bezpiecznemu dotarciu do ośrodków zdrowia, szkół, urzędu oraz większych miast
  5. Zwiększenie ilości środków przez NFZ na sfinansowanie zatrudnienia większej ilości specjalistów w Zakładach Opieki Zdrowotnej
  6. Promocja wypoczynku w gospodarstwach agroturystycznych
  7. Pozyskiwanie i wykorzystywanie środków UE
  8. Programy skierowane na pomoc rolnikom w tworzeniu przetworów owoców, warzyw
  9. Podniesienie świadomości kobiet w zakresie ich praw, możliwości uzyskania pomocy, wsparcia
  10. Powstanie obwodnicy
  11. Rozbudowa sieci dróg rowerowych przy drogach powiatowych – przyczyni się do wzrostu turystów
  12. Rozbudowa chodników przy drogach powiatowych, wojewódzkich i krajowych
  13. Nowa perspektywa finansowa; RPO WŚ
  1. Emigracja ludzi młodych, wykształconych
  2. Brak pomocy dla rodzin
  3. Bezrobocie, brak nowych miejsc pracy (ze względu na wysokie koszty pracodawców, zła polityka państwa (wysokie stawki podatków, składki ZUS)
  4. Brak dofinansowania zewnętrznego
  5. Częste zmiany przepisów prawa, niesprzyjające rozwojowi
  6. Niewłaściwa polityka finansowania służby zdrowia (zły podział środków)
  7. Podniesienie wieku emerytalnego
  8. Dziedziczenie biedy
  9. Wzrost alkoholizmu wśród dzieci i młodzieży
  10. Eurosieroctwo
  11. Brak lokali socjalnych
  12. Mała ilość zakładów pracy
  13. Emigracja młodzieży gimnazjalnej do kieleckich szkół
  14. Skomplikowana procedura pozyskiwania środków zewnętrznych w tym unijnych
  15. Niewystarczające środki finansowe w dyspozycji gminy
  16. Cyberprzemoc
  17. Krótszy wiek życia, większa liczba zgonów w wieku produkcyjnym
  18. Niska opłacalność rolnictwa (przeważają gleby klasy V i VI, jedynie w Krajnie są gleby klasy III i II)
  19. „Sypialnia” Kielc
  20. Ogólne sytuacja ekonomiczna kraju
    1. Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne są bardzo ważnym elementem procesu tworzenia dokumentów strategicznych. Umożliwiają uzyskanie opinii, stanowisk i propozycji od mieszkańców na etapie tworzenia strategii. Podczas prac nad Strategią Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Górno na lata 2015-2020 konsultacje zostały przeprowadzone
w postaci ankiety, rozdysponowanej wśród mieszkańców gminy przez pracowników lokalnego ośrodka pomocy społecznej. Ankieta składała się z 9 pytań właściwych, głównie zamkniętych, 1 pytania odnośnie ogólnych uwag oraz 4 pytań wchodzących w skład metryczki, mającej na celu ogólne scharakteryzowanie osoby odpowiadającej. Wzór ankiety stanowi załącznik nr 1.

W badaniu wzięło udział 76 osób, przynajmniej 57 kobiet oraz 18 mężczyzn. Jedna osoba nie wypełniła metryczki, w związku z tym nie jest możliwym ustalenie jej płci. 47% badanych stanowiły osoby w wieku 31-50 lat. Co czwarty ankietowany miał więcej niż 50 ale mniej niż 65 lat. Osoby w wieku 19-30 stanowiły 21% ogółu. Udział pozostałych grup wiekowych wynosił poniżej 3%.

Ankietowani jako najważniejsze problemy w Gminie Górno wskazali bezrobocie oraz ubóstwo. Bieda niejednokrotnie ściśle wiąże się z brakiem pracy. Trzecim co do ważności problemem jest niepełnosprawność. Za najmniej istotne zostały uznane narkomania oraz sytuacja mieszkaniowa.

Rysunek 15. Wagi problemów społecznych

Źródło. Opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego

Ankietowani podjęli się próby wskazania działań mających na celu rozwiązanie podstawowych problemów społecznych trapiących gminę Górno. Jako najważniejsze zostały wybrane działania mające na celu poprawę sytuacji na rynku pracy i co się z tym wiąże spadek bezrobocia. Wsparcie osób młodych zostało wskazane jako kolejne działanie. Poprawę standardu opieki medycznej oraz zwiększenie pomocy skierowanej do rodzin wskazało po 16 osób. Niepełnosprawność była wskazywana jako jeden z najważniejszych problemów społecznych, jednak nikt nie zdecydował się wskazać likwidacji barier architektonicznych jako zadania priorytetowego.

Rysunek 16. Przykłady działań służących likwidacji problemów społecznych na terenie gminy Górno

Źródło. Opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego

Według uczestników ankiety dodatkowe miejsca pracy, kursy przekwalifikujące oraz pozwalające nabyć nowe umiejętności stanowią odpowiedź na problemy rodzin. Dla osób starszych niezbędnym jest zapewnienie miejsc, gdzie mogliby się spotykać we własnym gronie oraz opieki, zarówno środowiskowej jak i rehabilitacyjnej. Również na kwestię spędzania wolnego czasu ankietowani zwrócili uwagę w przypadku osób młodych, widząc potrzebę w większej dostępności do zajęć pozalekcyjnych oraz sportowo-kulturalnych.

O zdanie na temat problemów społecznych zapytano również młodzież gimnazjalną
z czterech szkół na terenie gminy Górno:

  • Zespołu Szkół w Bęczkowie,

  • Zespołu Szkół w Górnie,

  • Zespołu Szkół w Krajnie,

  • Zespołu Szkół w Woli Jachowej.

Łącznie w badaniu wzięło udział 301 uczniów. Jako główny problem wskazali oni bezrobocie. Widać, że konsekwencje płynące z bezrobocia nie dotyczą tylko osoby pozostającej bez pracy, ale mają negatywny wpływ na całą rodzinę. Kolejnymi wymienionymi problemami był alkoholizm oraz zażywanie używek przez dzieci i młodzież mogące prowadzić do uzależnień.

Rysunek 17. Problemy społeczne wskazane przez gimnazjalistów

Źródło. Opracowanie własne

Jako sposoby pomocy młodym mieszkańcom gminy najczęściej wymieniano:

  • Budowę nowych bądź modernizację istniejących boisk polegającą na montażu oświetlenia

  • Poprawę bezpieczeństwa poprzez budowę chodników

  • Zwiększenie miejsc pracy na terenie gminy

  • Wsparcie terapeuty, psychologa oraz spotkania o charakterze profilaktycznym
    np. z policją bądź osobami uzależnionymi, które poradziły sobie z nałogiem

  • Organizację dodatkowych zajęć szkolnych i pozaszkolnych

  • Organizację bezpłatnych wycieczek

  1. LOKALNE ZAGROŻENIA SPOŁECZNE

Wśród najważniejszych problemów społecznych na terenie Gminy Górno należy wymienić ubóstwo, alkoholizm, przemoc w rodzinie, niepełnosprawność oraz bezrobocie. W skali całego kraju kolejnym problemem jest narkomania, która dotyka jednak zwłaszcza większe ośrodki miejskie.

    1. Alkoholizm

Alkoholizm jest chorobą, której skutkiem jest psychiczne i fizyczne uzależnienie od środka narkotycznego jakim jest alkohol. Uzależnienie to przejawia się okresowym spożywaniem alkoholu w celu doznawania jego działania psychicznego, a czasem także dla uniknięcia złego samopoczucia, wynikające z jego odstawienia. Objawy fizyczne związane są z wzrostem tolerancji na alkohol, utratą kontroli nad ilością wypijanych napojów alkoholowych oraz występowaniem Alkoholowego Zespołu Abstynencji po odstawieniu alkoholu.

Najczęściej spotykanymi zagrożeniami związanymi z nadużywaniem alkoholu są:

  • Rozpad rodziny

  • Łamanie norm obyczajowych i prawnych

  • Zagrożenie życia

  • Utrata pracy

Alkoholizm jest problemem ogólnopolskim, który w równym stopniu dotyka zarówno obszary miejskie jak i wiejskie. Niepokojącym zjawiskiem jest obniżający się wiek inicjacji alkoholowej, gdyż organizm młodego człowieka w większym stopniu narażony jest na popadnięcie w nałóg.

Z informacji przekazanych z Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych wynika, iż stale rośnie liczba rodzin, którym udzielono wsparcia z tytułu alkoholizmu.

Tabela 12. Wsparcie dla rodzin z tytułu alkoholizmu w latach 2010-2013

2010

2011

2012

2013

Liczba rodzin którym udzielono wsparcia z tytułu alkoholizmu

66

71

73

76

Liczba osób w stosunku do których wszczęto postępowanie o leczenie odwykowe

53

70

67

50

Liczba osób w stosunku do których złożono w sądzie wniosek o orzeczenie obowiązku leczenia odwykowego

32

33

43

21

Liczba osób, która podjęła terapię w warunkach ambulatoryjnych

6

21

7

11

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z GOPS

W 2013 roku wsparcia z tytułu alkoholizmu udzielono 76 rodzinom. Było to o 10 rodzin więcej niż trzy lata wcześniej. Różnie przedstawia się kwestia ilościowa postepowań
o leczenie odwykowe. Nie można wyznaczyć jednego trendu, charakteryzującego tę wartość. Najwięcej postępowań zostało wszczętych w 2011 roku, najmniej natomiast w 2013. Niektóre postępowania wiązały się z złożeniem w Sądzie Rejonowym w Kielcach wniosku
o orzeczenie obowiązku leczenia odwykowego względem osób, które nie stawiły się na wezwanie GKRPA. W 2013 roku 11 mieszkańców gminy podjęło się terapii odwykowej
w warunkach ambulatoryjnych.

Tabela 13. Pomoc terapeutyczna dla osób z problemami alkoholowymi w latach 2010-2013

2010 2011 2012 2013
Liczba osób korzystająca z pomocy terapeuty

197

213

218

228

Liczba osób z problemami alkoholowymi

128

132

136

170

Liczba osób współuzależnionych

69

81

82

58

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z GOPS

Z roku na rok coraz popularniejszą formą wsparcia staje się pomoc terapeutyczna skierowana zarówno do osób z problemami alkoholowymi jak i do członków ich rodzin. Zauważalny jest znaczny wzrost liczby osób z problemami, które zdecydowały się skorzystać
z pomocy terapeuty działającym przy Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Ta forma wsparcia nie jest skierowana tylko bezpośrednio do osób
z problemami, ale również do członków ich rodzin, aby wspomóc ich w bieżącym życiu
z osobą uzależnioną.

Gmina w celu podjęcia skuteczniejszych działań w walce z uzależnieniami współpracowała z:

  • Świętokrzyskim Centrum Profilaktyki i Edukacji w Kielcach

  • Poradnią Leczenia Uzależnień w Kielcach

W 2013 roku do poradni zgłosiło się 68 osób uzależnionych oraz 6 osób współuzależnionych
z terenu Gminy Górno w celu podjęcia terapii.

    1. Bezrobocie

Istotnym problemem społeczno-gospodarczym występującym na terenie całego województwa świętokrzyskiego jest zjawisko bezrobocia. Jest to zjawisko trudne do zmierzenia. Statystyki najczęściej odnoszą się do skali bezrobocia rejestrowanego, przez co część osób pozostająca bez pracy nie jest ujęta. Pod koniec 2013 roku stopa bezrobocia
w województwie świętokrzyskim wyniosła 16,6%, przy średniej krajowej na poziomie 13,4%. W powiecie kieleckim wyniosła 20,6% i jedynie powiaty skarżyski, konecki, opatowski
i ostrowiecki miały wyższy wskaźnik.

Tabela 14. Liczba osób bezrobotnych w Gminie Górno w latach 2010-2013

2010

2011

2012

2013

Bezrobotni

832

843

922

881

Długotrwale bezrobotni

184

234

256

279

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z PUP w Kielcach

Na koniec grudnia 2013 roku w Gminie Górno było zarejestrowanych 881 bezrobotnych. Oznacza to, zmniejszenie o 41 osób względem roku poprzedzającego. Pomimo spadku, ciągle była to o 49 osób większa liczba niż w roku 2010.

Rysunek 18. Udział osób długotrwale bezrobotnych wśród wszystkich bezrobotnych

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z PUP w Kielcach

Wśród osób bezrobotnych rośnie grono osób długotrwale pozostających bez pracy, czyli przez przynajmniej 12 miesięcy. W 2013 roku osoby te stanowiły 32% wszystkich bezrobotnych. Oznacza to, iż takie osoby mają olbrzymie problemy ze znalezieniem pracy, często popadają w stagnację oraz nie widzą większych szans na poprawę swojej sytuacji zawodowej. Długotrwałe bezrobocie ma więc negatywny wpływ na ekonomiczną
i psychiczną sferę życia, nie tylko samej jednostki lecz również jej rodziny.

Rysunek 19. Podział osób bezrobotnych ze względu na płeć

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z PUP w Kielcach

W 2013 roku kobiety stanowiły 45% wszystkich osób bezrobotnych, przy 46% w roku 2012. Na koniec 2010 roku stosunek bezrobotnych kobiet do mężczyzn wynosił 1:1. Przyczyn tego stanu można upatrywać w strukturze demograficznej ludności, gdzie w przedziale osób
w wieku pracującym jest przewaga liczby mężczyzn nad kobietami.

Bezrobocie ma olbrzymi wpływ na kondycję ekonomiczną rodzin dotkniętych tym zjawiskiem. Pewną rekompensatą są zasiłki przyznawane z tytułu bezrobocia.

Rysunek 20. Bezrobotni z prawem do zasiłku

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z PUP w Kielcach

W latach 2010-2011 liczba osób uprawnionych do zasiłku dla bezrobotnych znajdowała się na zbliżonym poziomie. Wzrost nastąpił w 2012 roku, jednak wiązało się to ze zwiększeniem ogólnej liczby bezrobotnych. Wraz z jej spadkiem w 2013 roku zmalała również liczba osób uprawnionych do zasiłku.

Gmina Górno dla osób bezrobotnych znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji organizuje zatrudnienie w ramach prac interwencyjnych. W 2013 roku z tej formy wsparcia skorzystało 18 bezrobotnych mieszkańców.

Dzięki środkom pozyskanym z Powiatowego Urzędu Pracy w Kielcach w 2013 roku, 29 osób wykazało się własną inicjatywą w przeciwdziałaniu bezrobociu i zdecydowało się na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej.

    1. Przemoc w rodzinie

Według Kodeksu Karnego przemoc w rodzinie zaliczana jest do kategorii przestępstw. Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, pod pojęciem tym rozumie się jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste członków rodziny. Przemoc prowadzi do narażenia poddanych jej członków rodziny na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, narusza ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powoduje szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołuje cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą.

Przemoc może mieć postać:

– przemocy fizycznej,

– przemocy psychicznej,

– przemocy seksualnej,

– przemocy ekonomicznej.

W gestii Gminy leży podejmowanie działań mających na celu ochronę osób dotkniętych przemocą oraz jej zapobieganiu. Zarządzeniem nr 58/2011 Wójta Gminy Górno z dnia 10 czerwca 2011 roku powołano Zespół Interdyscyplinarny w Górnie ds. przeciwdziałania przemocy w rodzinie.

Tabela 15. Działania związane z przeciwdziałaniem przemocy w rodzinie

2012 2013
liczba podjętych interwencji kryzysowych, w tym z powodu przemocy 24 17
Liczba założonych Niebieskich Kart 3 10
Liczba wniosków o założenie Niebieskiej Karty 5 16
Liczba osób korzystających z wsparcia terapeutycznego z powodu przemocy 8 5
Liczba ofiar przemocy domowej 9 38

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z GOPS

W 2013 roku założono 10 Niebeskich Kart, przy 3 w roku poprzednim. W ramach wsparcia ofiary mogły skorzystać w gminie z pomocy terapeuty.

Kolejnym przykładem działań gminy w celu zapobiegania przemocy w rodzinie była realizacja projektu „My wobec przemocy” w ramach Programu Osłonowego „Wspieranie Jednostek Samorządu Terytorialnego w Tworzeniu Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie”, którego celem było przeciwdziałanie zjawisku przemocy poprzez propagowanie pozytywnych wartości, podnoszenie wiedzy i umiejętności wychowawczych rodziców oraz zmiana ich świadomości zapobiegająca powielaniu złych wzorców rodzinnych i środowiskowych.
W ramach projektu zrealizowane zostały następujące działania:

  • Marsz rodzin pn. „Trudna droga wychowania”

  • Dwugodzinne warsztaty dla rodziców w ośmiu placówkach szkolnych

  • Konferencja poruszająca problematykę przemocy domowej oraz pomocy osobom doznającym przemocy

    1. Ubóstwo

Ubóstwo w ujęciu ekonomicznym oznacza stały brak dostatecznych środków materialnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb społecznych jednostki. Według definicji Organizacji Narodów Zjednoczonych wiąże się z ograniczeniem wyboru i szans życiowych. Narusza ludzką godność oraz uniemożliwia skuteczne uczestnictwo w życiu społecznym, poprzez wykluczenie jednostek i rodzin ze społeczności lokalnych. Ubóstwo często wiąże się z innymi czynnikami patologicznymi jakimi są alkoholizm, narkomania, zaniedbywanie w opiece
i wychowaniu oraz przemoc. Do grup szczególnie zagrożonych należy zaliczyć rodziny, których członkowie nie mają stałych zarobkowych źródeł dochodów, innych niż renta lub emerytura.

Przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu było celem projektu pn. „Zapewnienie dostępu do Internetu dla osób zagrożonych wykluczeniem cyfrowym na terenie Gminy Górno”. Projekt zakładał umożliwienie dostępu do Internetu gospodarstwom domowym zagrożonym marginalizacją z powodu trudnej sytuacji społecznej, materialnej bądź niepełnosprawności, poprzez wyposażenie i przeszkolenie 50 gospodarstw w sprzęt komputerowy wraz
z bezpłatnym dostępem do Internetu.

Tabela 16. Liczba rodzin, którym udzielono pomocy z tytułu ubóstwa w latach 2011-2013

Pomoc przyznana przez GOPS z tytułu ubóstwa

Liczba rodzin Liczba osób w rodzinach
2011 2012 2013 2011 2012 2013
108 115 144 416 428 507

Źródło. Opracowanie własne na podstawie sprawozdań MPiPS

Liczba rodzin, którym udzielono pomocy z tytułu ubóstwa od 2011 roku wzrosła o 33%.
W sposób bezpośredni lub pośredni wsparcie z tego tytułu otrzymało 4% ludności gminy.

Przyczyn ubóstwa na terenie Gminy Górno należy upatrywać w jej rolniczym charakterze. Znaczna część prowadzonych gospodarstw to niewielkie gospodarstwa rolne, które nie są wystarczające, aby dochód z ich prowadzenia pozwalał utrzymać rodzinę. Kolejnymi przyczynami są wyuczona bezradność, dziedziczenie biedy oraz nieporadność w sprawach wychowawczo-opiekuńczych. Są to niestety cechy, z którymi spotykają się pracownicy pomocy społecznej wśród swoich klientów.

Jedną z form wsparcia osób najuboższych jest pomoc w zapewnieniu wyżywienia. Gmina Górno od lat uczestniczy w programie „Pomoc państwa w zakresie dożywiania”. W 2013 roku z posiłku skorzystało 626 osób, w tym 616 dzieci. Łącznie wydano ponad 860 tys. posiłków.

    1. Problemy opiekuńczo-wychowawcze

Trudnościami z którymi mogą borykać się rodziny są problemy opiekuńczo-wychowawcze. Problem ten dotyczy głównie dzieci i młodzieży, która nie ma zapewnionej należytej opieki ze strony swoich opiekunów. Jednak kwestia ta dotyczy także rodzin, gdzie dzieci swoim zachowaniem sprawiają tak duże kłopoty, z którymi opiekunowie nie są
w stanie sami sobie poradzić.

Obowiązkiem gminy jest realizacja zadań określonych w Ustawie z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Ustawa ta określa szczegółowo:

  • Zasady i formy wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo – wychowawczych;

  • Zasady finansowania wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej;

  • Zasady i formy sprawowania pieczy zastępczej oraz pomocy w usamodzielnianiu jej pełnoletnich wychowanków;

  • Zadania administracji publicznej w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej;

  • Zadania w zakresie postępowania adopcyjnego.

Tabela 17. Wsparcie udzielone przez GOPS w Górnie w latach 2010-2013 z powodu problemów opiekuńczo-wychowawczych

2010 2011 2012 2013
Liczba rodzin 55 62 85 94
Liczba osób w rodzinach 266 300 386 397

Źródło. Opracowanie własne na podstawie danych z GOPS

Liczba rodzin, którym udzielono wsparcia z powodu problemów opiekuńczo-wychowawczych stale wzrasta. W 2010 roku z tego rodzaju pomocy skorzystało 55 rodzin, a w 2013 roku już
o 39 więcej.

Gmina Górno w latach 2012-2013 pozyskała środki w ramach Resortowego programu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej. Udział w programie miał na celu wsparcie rodzin mających trudności opiekuńczo-wychowawcze oraz podjęcie działań umożliwiających zatrzymanie w rodzinie dzieci zagrożonych umieszczeniem w pieczy zastępczej lub powrót do rodzin dzieci wcześniej umieszczonych w pieczy zastępczej. W 2012 roku pieczą asystenta rodziny zostały objęte 3 rodziny, zaś w 2013 roku 10 rodzin.

    1. Sytuacja osób niepełnosprawnych

W modelu medycznym za niepełnosprawność uznaje się bezpośrednią konsekwencję choroby lub uszkodzenia. Zgodnie z modelem społecznym niepełnosprawność powstaje
w skutek ograniczeń, jakich doznają osoby nią dotknięte w środowisku zamieszkania.

Według Światowej Organizacji Zdrowia za osobę niepełnosprawną uznaje się taką, która nie może samodzielnie, częściowo bądź całkowicie zapewnić sobie możliwości normalnego życia indywidualnego i społecznego na skutek wrodzonego lub nabytego upośledzenia sprawności fizycznej lub psychicznej.

Niepełnosprawność jest zjawiskiem wielopłaszczyznowym, szczególnie należy jednak uwzględnić płaszczyznę psychologiczną i społeczną. Już sam fakt uszkodzenia funkcji życiowych znacząco utrudnia, a niekiedy wręcz uniemożliwia wykonywanie zadań społecznych, co jest powodem pogłębiania stanu izolacji psychicznej. Osoby niepełnosprawne niemal każdego dnia borykają się ze skutkami barier architektonicznych, transportowych i komunikacyjnych.

W gminie Górno w ostatnich latach podjęto następujące działania mające na celu likwidację barier stanowiących trudność dla osób niepełnosprawnych:

-utworzono podjazdy, windy i toalety przystosowane dla osób niepełnosprawnych
w miejscowości Cedzyna;

-utworzono podjazd dla osób niepełnosprawnych w budynku remizy OSP w Leszczynach;

-utworzono podjazd, schodołaz oraz toaletę przystosowaną dla osób niepełnosprawnych;

-budowa parkingów i zjazdu w Górnie;

-zakupiono specjalnie dostosowany samochód dla potrzeb dzieci niepełnosprawnych.

Liczba osób, którym Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej przyznał zasiłki okresowe z tytułu niepełnosprawności na przestrzeni lat 2010-2013 wahała się. W rekordowym 2010 roku było to 27 osób a w roku kolejnym już tylko 11.

Rysunek 21. Liczba osób, którym przyznano zasiłek okresowy z tytułu niepełnosprawności w latach 2010-2013

Źródło. Opracowanie własne na podstawie sprawozdań MPiPS

Zasiłki okresowe nie są jedyną formą wsparcia skierowaną do osób niepełnosprawnych.
Z różnych form pomocy w latach 2010-2013 korzystało średnio 130 rodzin.

Rysunek 22. Pomoc przyznana z powodu niepełnosprawności

Źródło. Opracowanie własne na podstawie sprawozdań MPiPS

Z tytułu niepełnosprawności najwięcej rodzin zamieszkujących Gminę Górno otrzymało pomoc w 2013 roku. Do 163 rodzin należały łącznie 442 osoby, czyli około 3% całej populacji gminy.

Według Raportu z Diagnozy Społecznej 2009, zaledwie 8,4% niepełnosprawnych mieszkańców województwa świętokrzyskiego legitymuje się wykształceniem wyższym lub policealnym. Ponad 40% miało wykształcenie podstawowe lub niepełne podstawowe. Wśród pozostałych osób poziom wykształcenia rozkłada się niemal po równo.

Rysunek 23. Poziom wykształcenia osób niepełnosprawnych w województwie świętokrzyskim

Źródło. Opracowanie własne na podstawie Strategii Polityki Społecznej Województwa Świętokrzyskiego na lata 2012-2020

    1. Sytuacja osób starszych

W Polsce mamy do czynienie ze starzejącym się społeczeństwem. Jednym z powodów są postępujące zmiany społeczno-ekonomiczne, przenoszące się na wzrost stopy życiowej ludności. Osiągnięcia medycyny przyczyniają się do wydłużenia ludzkiego życia. Problem starzejącego się społeczeństwa widoczny jest głównie w środowiskach wiejskich. Związane jest to z migracją ludności, głównie ludzi młodych do większych ośrodków miejskich w celu poprawy swoich warunków ekonomicznych. Trudności z którymi spotykają się osoby starsze to:

  • Sytuacja finansowa

  • Lokomocja

  • Wykonywanie codziennych czynności

  • Obsługa nowych technologii

  • Relacje z rodziną i innymi ludźmi, spowodowane brakiem wzajemnego zrozumienia

  • Obniżona samodzielność

Jak wynika z wcześniejszej diagnozy demograficznej w Gminie Górno w ostatnich latach wzrasta udział osób w wieku poprodukcyjnym wśród ludności ogółem.

Tabela 18. Udzielone usługi opiekuńcze w latach 2010-2013

2010

2011

2012

2013

Liczba osób, którym przyznano świadczenia

5

5

7

5

Liczba świadczeń

1384

1062

1727

1893

Liczba rodzin

5

5

7

5

Liczba osób w rodzinach

5

7

9

8

Źródło. Opracowanie własne na podstawie sprawozdań MPiPS

W latach 2010-2013 w Gminie Górno liczba osób, którym udzielono pomocy z tytułu usług opiekuńczych kształtowała się niemal na stałym poziomie. Wyjątkiem jest tu rok 2012,
w którym przyznano wsparcie dwóm osobom więcej niż w pozostałych latach. Różnie za to kształtowała się liczba świadczeń w poszczególnych latach. Pomimo jednakowej liczby osób uprawnionych do korzystania ze świadczeń, ilość faktycznie wykonanych świadczeń w każdym roku była różna.

Tabela 19. Pobyt w domu pomocy społecznej

2010

2011

2012

2013

Liczba osób, którym przyznano świadczenia

7

11

7

12

Liczba świadczeń

84

112

84

115

Liczba rodzin

7

11

7

12

Liczba osób w rodzinach

13

20

7

12

Źródło. Opracowanie własne na podstawie sprawozdań MPiPS

W związku z tym, że na terenie gminy Górno nie ma Domu Pomocy Społecznej, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w ramach wsparcia adresowanego do osób starszych, kierował je do placówek tego typu leżących poza granicami administracyjnymi gminy. Na przestrzeni ostatnich lat zmieniała się liczba osób, którym przyznano świadczenia. W 2013 roku 12 osób skorzystało łącznie ze 115 świadczeń z tego tytułu. Można zauważyć, że od 2012 roku świadczenia były przyznawane tylko osobom samotnym, nie mającym najbliższej rodziny.

    1. Uzależnienia wśród młodzieży

Jednym z problemów społecznych wskazanych przez młodych mieszkańców gminy Górno były uzależnienia wśród dzieci i młodzieży. Uzależnienia są obecnie największym zagrożeniem jakie na swojej drodze może spotkać osoba młoda. Problem ten jest powszechnie znany wśród dzieci i młodzieży.

Tabela 20. Częstotliwość sięgania przez młodzież po używki

Czy:

palisz papierosy

pijesz alkohol

bierzesz narkotyki

Nigdy

70,96%

56,58%

91,36%

raz w życiu

15,18%

12,83%

2,99%

okazjonalnie

8,91%

24,67%

1,99%

kilka razy w tygodniu

0,66%

1,64%

0,00%

codziennie

4,29%

3,29%

2,99%

brak odpowiedzi

0,00%

0,99%

0,66%

Źródło. Opracowanie własne na podstawie Raportu nt. problemów społecznych mieszkańców Gminy Górno

Ponad 42% gimnazjalistów z gminy Górno miało już swoją inicjację alkoholową. Co czwarty uczeń przyznaje się do okazjonalnego spożywania alkoholu, a 5% robi to minimum kilka razy w tygodniu. Niecałe 30% gimnazjalistów paliło papierosy. Do jednorazowej próby przyznała się ponad połowa spośród wszystkich tych co palą. Niektórzy gimnazjaliści deklarują, że palą codziennie. Palenie w takiej częstotliwości potwierdza 4% ankietowanych. Jak wynika
z badania niemal 8% uczniów miało kontakt z narkotykami, z czego dla większości to nie była jednorazowa przygoda.

Najczęściej wybieranym alkoholem przez młodzież jest piwo, następnie wino, wódka oraz inne alkohole. Do sięgania po wódkę przyznało się 11% wszystkich uczniów.

Uczniowie którzy mieli kontakt z narkotykami najczęściej próbowali marihuany. Kolejnymi popularnymi narkotykami były amfetamina oraz extasy.

Rysunek 24. Najczęściej wybierane narkotyki przez uczniów

Źródło. Opracowanie własne na podstawie Raportu nt. problemów społecznych mieszkańców Gminy Górno

Uzależnienie od komputera, Internetu czy gier komputerowych już od jakiegoś czasu znajduje się na międzynarodowej liście klasyfikacji chorób OCD-10. Rozumiane jest ono jako patologiczne używanie komputera i Internetu, które odbija się na sferze psychicznej, fizycznej, ekonomicznej oraz społecznej. Niemal połowa badanych uczniów deklaruje, że spędza przed komputerem więcej czasu niż planowała. Co trzeci gimnazjalista gra w gry oraz korzysta z Internetu przez przynajmniej trzy godziny dziennie.

  1. CZĘŚĆ PROGRAMOWA

    1. Misja Gminy

Misja jest opisem przyszłego wizerunku społecznego gminy, jaki powinien być osiągnięty
w następstwie wdrażanej strategii rozwiązywania problemów społecznych. Stanowi pewien efekt docelowy, do którego dążyć będzie cała wspólnota samorządowa, wykorzystując przy tym możliwości płynące z własnych przewag i szans pojawiających się w otoczeniu gospodarczym i społecznym gminy. Na podstawie diagnozy problemów społecznych występujących na terenie gminy sformułowana została misja gminy.

Powyższe hasło jest wyrazem potrzeby wypracowania wspólnej wizji wszystkich instytucji działających na terenie gminy. Wypełnienie przyjętej misji jest uwarunkowane realizacją przedstawionych na kolejnych stronach celów strategicznych i operacyjnych oraz kierunków działań.

    1. Cele Strategiczne i Operacyjne

Poniższy schemat przedstawia misję oraz cele strategiczne wyznaczające kierunki działań Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Górno na lata 2015-2020.

Aby zrealizować Strategię Rozwiązywania Problemów Społecznych nie wystarczą same cele strategiczne. Niezbędne jest ich doprecyzowanie, poprzez przypisanie celów operacyjnych oraz kierunków działań, które zostaną określone wskaźnikami, podmiotami odpowiedzialnymi za ich realizację, przewidywanymi efektami, źródłami finansowania oraz ramami czasowymi działania. Na poszczególne cele strategiczne składają się:

  1. Samodzielni mieszkańcy gminy niezależni od pomocy społecznej
    1. Ograniczenie zjawiska bezrobocia poprzez wsparcie osób i rodzin dotkniętych problemem
      1. Zmniejszenie skutków bezrobocia poprzez przyznawanie przez GOPS wsparcia o charakterze pieniężnym i niepieniężnym
      2. Szkolenia, warsztaty i doradztwo dla osób bezrobotnych z zakresu aktywizacji i umiejętności poruszania się po rynku pracy
      3. Szkolenia i warsztaty dla osób bezrobotnych służące przekwalifikowaniu zawodowemu i nabyciu nowych umiejętności zawodowych
      4. Podejmowanie współpracy z Powiatowym Urzędem Pracy w zakresie upowszechniania ofert pracy
    2. Aktywizacja mieszkańców kluczem do zintegrowanej społeczności
      1. Organizacja wydarzeń kulturalnych, sportowych i rekreacyjnych z udziałem mieszkańców (np. spotkania autorskie, zawody sportowe, zawody OSP)
      2. Udzielanie mieszkańcom wsparcia w zakresie tworzenia i funkcjonowania organizacji pozarządowych
      3. Działania informujące o dostępnych funduszach i programach
      4. Rozwój i promocja kompleksowej oferty spędzania czasu wolnego na terenie gminy
    3. Kształtowanie i promowanie postaw przedsiębiorczości
      1. Promocja idei wolontariatu
      2. Promowanie ekonomii społecznej i upowszechnianie wiedzy o źródłach finansowania jej podmiotów
      3. Działania zmierzające do podniesienia świadomości i odpowiedzialności klientów pomocy społecznej za podejmowane decyzje
      4. Aktywizacja rolników służąca podniesieniu stopy życiowej.
  2. Rozwój potencjału samorządu terytorialnego i jego jednostek
    1. Wzrost świadomości społeczeństwa w zakresie istniejących form wsparcia
      1. Funkcjonowanie strony internetowej GOPS
      2. Umieszczanie informacji na temat istniejących form pomocy i ich realizatorów na stronie internetowej GOPS
      3. Dostosowanie strony internetowej gminy do potrzeb osób niepełnosprawnych
    2. Rozwój potencjału kadrowego
      1. Podnoszenie kompetencji i poprawianie wizerunku pracownika socjalnego poprzez uczestnictwo w szkoleniach i warsztatach
      2. Wzrost standardu pracy z uczniem poprzez podnoszenie kwalifikacji nauczycieli
      3. Wzrost kompetencji przedstawicieli organizacji pozarządowych
      4. Podniesienie poziomu obsługi osób niepełnosprawnych poprzez szkolenie pracowników urzędu gminy oraz jednostek organizacyjnych
      5. Rozwój zaplecza technicznego i infrastrukturalnego
  3. Wsparcie rodzin poprzez rozwój dzieci i młodzieży oraz pomoc osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym
    1. Poprawa kondycji funkcjonowania rodzin
      1. Udzielanie przez GOPS pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej z systemu pomocy społecznej oraz świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych
      2. Zapewnienie pełnej opieki dzieciom do lat 3
      3. Udzielanie pomocy w postaci zasiłków stałych, celowych i okresowych
      4. Pomoc rodzinom w postaci kontynuacji programu Pomoc państwa w zakresie dożywiania
      5. Pomoc psychologiczno-prawna mieszkańcom
      6. Realizacja działań edukacyjnych, profilaktycznych i prewencyjnych zmierzających do ograniczenia występowania zjawiska przemocy domowej
    2. Zapewnienie prawidłowego rozwoju dzieci i młodzieży
      1. Funkcjonowanie świetlic wiejskich
      2. Rozwój oferty zajęć pozalekcyjnych
      3. Zapewnienie kompleksowej opieki dzieciom w wieku od 3 do 5 lat
    3. Przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu
      1. Funkcjonowanie Klubu Seniora
      2. Zwiększenie dostępu do infrastruktury gminnej dla osób niepełnosprawnych oraz z ograniczeniami w funkcjonowaniu
      3. Wsparcie rodziny w zapewnieniu opieki nad osobami starszymi i niepełnosprawnymi
    4. Zintegrowany system profilaktyki
      1. Działania profilaktyki uzależnień
      2. Działania profilaktyki promującej zdrowy tryb życia
      3. Kampania skierowana do dzieci i młodzieży informująca o zagrożeniach związanych z korzystaniem z Internetu
      4. Monitorowanie sieci punktów sprzedaży alkoholu, w tym przestrzegania zakazu sprzedaży alkoholu nieletnim
      5. Zapewnienie pomocy terapeutycznej osobom uzależnionym
      1. Samodzielni mieszkańcy gminy niezależni od pomocy społecznej

Kapitał ludzki i społeczny jest podstawą realizacji zapisów Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych. Rozwiązywanie najważniejszych problemów społecznych zależy od jakości zasobów ludzkich i zaufania społecznego. W skład kapitału ludzkiego wchodzą: wiedza, umiejętności, kwalifikacje i zdolności ludzi do szybkiego oraz skutecznego radzenia sobie z problemami natury zarówno społecznej jak i psychologicznej. Kapitał społeczny stanowi uzupełnienie kapitału ludzkiego. Składa się z zaufania, zrozumienia, wspólnych wartości, które wspólnie wpływają na relacje międzyludzkie. Wartości te integrują społeczność, a przez to stanowią zalążek do wspólnego działania. Potencjał intelektualny, zdobyte kwalifikacje i doświadczenia będą mogły być należycie spożytkowane
w społeczeństwie opartym na wiedzy. Wdrożenie celu umożliwi poprawę sytuacji życiowej mieszkańców oraz prowadzenie satysfakcjonującego życia zawodowego. Rozwój kapitału ludzkiego i społecznego oraz powszechny dostęp do nowoczesnych technologii informacyjnych jest jednym z najważniejszych wyzwań nowoczesnej gospodarki
i nowoczesnego społeczeństwa. Bez rozwoju zasobów ludzkich nie będzie możliwe dotrzymanie kroku nowoczesnym społeczeństwom, co w ostatecznym rozrachunku doprowadzi do pogorszenia stopy życiowej mieszkańców.

Struktura osób bezrobotnych zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kielcach wymaga indywidualnego podejścia do osób bezrobotnych. Kwalifikacje osób zarejestrowanych w PUP są często nieadekwatne do aktualnej sytuacji panującej na rynku pracy. Konieczne jest zatem podnoszenie, uzupełnianie oraz zdobywanie nowych umiejętności w zawodach poszukiwanych.

      1. Rozwój potencjału samorządu terytorialnego i jego jednostek

Jednym z podstawowych zadań polityki społecznej w Gminie Górno jest integracja współpracy instytucji działających w tym obszarze. Ciągłe zmiany zachodzące w sferze społeczno-gospodarczej wymuszają nieustanny rozwój pracowników socjalnych. W celu zapewnienia najwyższego poziomu obsługi klientów opieki społecznej oprócz szkoleń niezbędne są również nakłady inwestycyjne w bazę infrastrukturalną wchodzącą w skład systemu opieki. Lepsze poznanie potrzeb osób korzystających z usług GOPS wymaga dużej
i nieustannej uwagi ze strony pracowników oraz badań, które pozwolą w szybki sposób reagować na zmiany zachodzące na rynku.

      1. Wsparcie rodzin poprzez rozwój dzieci i młodzieży oraz pomoc osobom zagrożonym wkluczeniem społecznym

W wyniku ogólnopolskich przemian społeczno-gospodarczych rodziny coraz częściej przeżywają różnego rodzaju kryzysy, co wpływa na ich bieżące funkcjonowanie. Przejawem zaburzeń funkcjonowania rodzin może być zanik procesu wychowawczego, utrata wzorców wychowawczych, zanik norm i wartości, nieprawidłowości w komunikacji. Ważnym elementem systemu wsparcia rodzin jest zapewnienie opieki dzieciom do lat 3, dzięki czemu rodzice nie będą musieli zaprzestać aktywnej realizacji zawodowej i tym samym przyczynią się do wzrostu gospodarczego.

Jak wynika z konsultacji społecznych niezwykle istotnym problemem na terenie gminy Górno jest kwestia spędzania wolnego czasu przez dzieci i młodzież. Niezbędne będą działania mające na celu zagospodarowanie czasu wolnego od nauki. W tym celu potrzebne będą nakłady w bazę infrastrukturalną, która będzie stanowić lokalizacyjną podstawę do spotkań. Brak zajęć oraz nadmiar wolnego, niezagospodarowanego czasu może być przyczyną wielu problemów społecznych w tym uzależnień wśród dzieci i młodzieży.

Dla zwiększenia efektywności działań mających na celu zapobieganiu wykluczeniu społecznemu osób zagrożonych niezbędnym jest integracja i poprawa jakości współpracy wszystkich podmiotów zaangażowanych w problematykę przeciwdziałania marginalizacji. Starzenie się społeczeństwa jest problemem nie tylko gminy Górno, dlatego działania mające na celu zmniejszenie negatywnych skutków tego zjawiska mogą okazać się kluczowymi
w przyszłych okresach planowania strategicznego. Istotnym jest uruchomienie ośrodka umożliwiającego zapewnienie dziennego wsparcia osobom starszym, co przyczyni się do zapobiegania ich wykluczeniu społecznemu oraz umożliwi aktywne uczestnictwo
w życiu gminy.

    1. Kierunki działań

Samodzielni mieszkańcy gminy niezależni od pomocy społecznej

1.1. Ograniczenie zjawiska bezrobocia poprzez wsparcie osób i rodzin dotkniętych problemem

Działania

Realizatorzy i Partnerzy

Wskaźniki i ewaluacja

Przewidywalne efekty

Termin realizacji

1.1.1. Zmniejszenie skutków bezrobocia poprzez przyznawanie przez GOPS wsparcia o charakterze pieniężnym i niepieniężnym GOPS Liczba rodzin, które skorzystały z wsparcia

Kwota przeznaczona na zasiłki

Liczba wypłaconych zasiłków

Poprawa kondycji finansowej rodzin dotkniętych problemem bezrobocia 2015-2020
1.1.2. Szkolenia, warsztaty i doradztwo dla osób bezrobotnych z zakresu aktywizacji i

umiejętności poruszania się po rynku

pracy

UG, GOPS, PUP Liczba uczestników Zmniejszenie bezrobocia

Zwiększenie integracji społeczeństwa

Zapobieganie zjawisku wykluczenia społecznego

2015-2020
1.1.3. Szkolenia i warsztaty dla osób

bezrobotnych służące przekwalifikowaniu

zawodowemu i nabyciu nowych

umiejętności zawodowych

UG, GOPS, PUP Liczba uczestników Zmniejszenie bezrobocia

Zwiększenie integracji społeczeństwa

Zapobieganie zjawisku wykluczenia społecznego

2015-2020
1.1.4. Podejmowanie współpracy z Powiatowym Urzędem Pracy w zakresie upowszechniania ofert pracy PUP, UG Liczba ofert pracy

Liczba odwiedzin strony internetowej

Łatwiejszy i szybszy dostęp do ofert pracy

Zmniejszenie liczby beneficjentów korzystających z pomocy społecznej

2015-2020

Samodzielni mieszkańcy gminy niezależni od pomocy społecznej

    1. Aktywizacja mieszkańców kluczem do zintegrowanej społeczności

Działania

Realizatorzy i Partnerzy

Wskaźniki i ewaluacja

Przewidywalne efekty

Termin realizacji

1.2.1. Organizacja wydarzeń kulturalnych, sportowych i rekreacyjnych z udziałem mieszkańców (np. spotkania autorskie, zawody sportowe, zawody OSP) UG, GOPS, GOK, BP, NGO Liczba wydarzeń Wzrost integracji społeczeństwa 2015-2020
1.2.2. Udzielanie mieszkańcom wsparcia w zakresie tworzenia i funkcjonowania organizacji pozarządowych UG, NGO Liczba spotkań

Liczba szkoleń

Liczba organizacji pozarządowych

Zwiększenie liczby organizacji pozarządowych

Wzrost świadomości i aktywności obywatelskiej mieszkańców

2015-2020
1.2.3. Działania informujące o dostępnych funduszach i programach UG, NGO Liczba spotkań

Liczba uczestników

Wzrost liczby realizowanych projektów przez organizacje pozarządowe z terenu gminy 2015-2020
1.2.4. Rozwój i promocja kompleksowej oferty spędzania czasu wolnego na terenie gminy UG, NGO Liczba zorganizowanych imprez Zwiększenie liczby osób biorących udział w wydarzeniach organizowanych na terenie gminy 2015-2020

Samodzielni mieszkańcy gminy niezależni od pomocy społecznej

    1. Kształtowanie i promowanie postaw przedsiębiorczości

Działania

Realizatorzy i Partnerzy

Wskaźniki i ewaluacja

Przewidywalne efekty

Termin realizacji

      1. Promocja idei wolontariatu
UG, GOPS Liczba spotkań

Liczba wolontariuszy

Wykreowanie postaw aktywności społecznej wśród mieszkańców gminy 2015-2020
      1. Promowanie ekonomii społecznej i upowszechnianie wiedzy o źródłach finansowania jej podmiotów
UG, GOPS, NGO Liczba spotkań, szkoleń,

konferencji z udziałem

organizacji pozarządowych,

stowarzyszeń itp.

Liczba uczestników spotkań, szkoleń, konferencji.

Wzrost wiedzy na temat znaczenia działalności podmiotów ekonomii

społecznej

Większe wykorzystanie zasobów organizacji pozarządowych w realizacji zadań pomocy społecznej i instytucji rynku pracy.

Zachęcenie do tworzenia miejsc zatrudnienia socjalnego.

2015-2020
      1. Działania zmierzające do podniesienia świadomości i odpowiedzialności klientów pomocy społecznej za podejmowane decyzje
GOPS, NGO Liczba osób, którym udzielono wsparcia Zmniejszenie liczby osób korzystających z pomocy społecznej 2015-2020
      1. Aktywizacja rolników służąca podniesieniu stopy życiowej
UG, GOPS Liczba uczestników

Liczba kursów

Podniesienie kwalifikacji

Zwiększenie integracji wśród mieszkańców

Pogłębienie wiedzy, poprawa warunków bytowych

2015-2020

2. Rozwój potencjału samorządu terytorialnego i jego jednostek

    1. Wzrost świadomości społeczeństwa w zakresie istniejących form wsparcia

Działania

Realizatorzy i Partnerzy

Wskaźniki i ewaluacja

Przewidywalne efekty

Termin realizacji

      1. Funkcjonowanie strony internetowej GOPS
GOPS Liczba wejść na stronę

Aktualizacja strony

Łatwiejszy dostęp do informacji przekazywanych przez GOPS 2016-2020
      1. Umieszczanie informacji na temat istniejących form pomocy i ich realizatorów na stronie internetowej GOPS
GOPS Liczba zamieszczonych artykułów Zwiększenie wiedzy mieszkańców gminy na temat aktualnej możliwości uzyskania pomocy 2016-2020
      1. Dostosowanie strony internetowej gminy do potrzeb osób niepełnosprawnych
UG Aktualizacja strony Zapewnienie dostępu do informacji osobom niepełnosprawnym 2016

2. Rozwój potencjału samorządu terytorialnego i jego jednostek

    1. Rozwój potencjału kadrowego

Działania

Realizatorzy i Partnerzy

Wskaźniki i ewaluacja

Przewidywalne efekty

Termin realizacji

      1. Podnoszenie kompetencji i poprawianie wizerunku pracownika socjalnego poprzez uczestnictwo w szkoleniach i warsztatach
UG, GOPS Liczba szkoleń/warsztatów

Liczba uczestników szkoleń/warsztatów

Poprawa wizerunku pracownika socjalnego

Sprawniejsza obsługa klientów ośrodka pomocy społecznej

2015-2020
      1. Wzrost standardu pracy z uczniem poprzez podnoszenie kwalifikacji nauczycieli
Szkoły Liczba szkoleń

Liczba uczestników szkoleń

Podniesienie kwalifikacji zawodowych

Wykorzystanie zdobytych umiejętności podczas pracy z uczniem

2015-2020
      1. Wzrost kompetencji przedstawicieli organizacji pozarządowych
NGO Liczba szkoleń Podniesienie kompetencji członków organizacji pozarządowych

Zwiększenie liczby pozyskanych środków

2015-2020
      1. Podniesienie poziomu obsługi osób niepełnosprawnych poprzez szkolenie pracowników urzędu gminy oraz jednostek organizacyjnych
UG, Jednostki organizacyjne Liczba szkoleń

Liczba uczestników szkoleń

Wzrost jakości obsługi interesantów, w tym osób niepełnosprawnych 2015-2020
      1. Rozwój zaplecza technicznego i infrastrukturalnego
UG, GOPS Liczba nabytych środków trwałych Poprawa standardu obsługi 2015-2020
  1. Wsparcie rodzin poprzez rozwój dzieci i młodzieży oraz pomoc osobom zagrożonym wkluczeniem społecznym

    1. Poprawa kondycji funkcjonowania rodzin

Działania

Realizatorzy i Partnerzy

Wskaźniki i ewaluacja

Przewidywalne efekty

Termin realizacji

      1. Udzielanie przez GOPS pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej z systemu pomocy społecznej oraz świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych
GOPS Liczba rodzin którym udzielono wsparcia Poprawa sytuacji materialnej rodzin 2015-2020
      1. Zapewnienie pełnej opieki dzieciom do lat 3
UG Liczba dzieci
Liczba oddziałów
Zmniejszenie bezrobocia
umożliwienie szybszego powrotu rodziców do pracy zawodowej
2015-2020
      1. Udzielanie pomocy w postaci zasiłków stałych, celowych i okresowych
GOPS Liczba osób którym udzielono wsparcia Poprawa sytuacji ekonomicznej osób, którym udzielono wsparcia 2015-2020
      1. Pomoc rodzinom w postaci kontynuacji programu Pomoc państwa w zakresie dożywiania
GOPS Liczba rodzin którym udzielono wsparcia

Liczba wydanych posiłków

Zapewnienie najuboższym rodzinom wsparcia w postaci zagwarantowanych posiłków 2015-2020
      1. Pomoc psychologiczno-prawna mieszkańcom
UG, GOPS, GKRPA, ZI Liczba osób które skorzystały z pomocy

Liczba udzielonych porad

Uzyskanie wsparcia

Pomoc osobom potrzebującym

Wzrost świadomości odnośnie potencjalnych miejsc, gdzie można szukać pomocy

2015-2020
      1. Realizacja działań edukacyjnych, profilaktycznych i prewencyjnych zmierzających do ograniczenia występowania zjawiska przemocy domowej
GOPS, NGO, Policja, ZI Liczba podjętych działań

Liczba założonych Niebieskich Kart

Zwiększenie świadomości i wrażliwości lokalnego społeczeństwa na problem jakim jest przemoc domowa

Zmniejszenie liczby wydanych Niebieskich Kart

2015-2020
  1. Wsparcie rodzin poprzez rozwój dzieci i młodzieży oraz pomoc osobom zagrożonym wkluczeniem społecznym

    1. Zapewnienie prawidłowego rozwoju dzieci i młodzieży

Działania

Realizatorzy i Partnerzy

Wskaźniki i ewaluacja

Przewidywalne efekty

Termin realizacji

      1. Funkcjonowanie świetlic wiejskich
UG, KGW, NGO Liczba działających świetlic

Liczba osób korzystających

Integracja

Zagospodarowanie wolnego czasu

Promocja aktywnego spędzania czasu

2015-2020
      1. Rozwój oferty zajęć pozalekcyjnych
SZOS, NGO Liczba uczniów biorących udział w zajęciach Zagospodarowanie wolnego czasu dzieciom i młodzieży

Rozwój zainteresowań

Pomoc wyrównawcza w nauce dla uczniów

2015-2020
      1. Zapewnienie kompleksowej opieki dzieciom w wieku od 3 do 5 lat
UG, SZOS Liczba dzieci korzystających z przedszkoli (w tym punktów przedszkolnych)

Liczba oddziałów w przedszkolach i punktach przedszkolnych

Zwiększenie możliwości powrotu do aktywności zawodowej rodziców 2015-2020
  1. Wsparcie rodzin poprzez rozwój dzieci i młodzieży oraz pomoc osobom zagrożonym wkluczeniem społecznym

    1. Przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu

Działania

Realizatorzy i Partnerzy

Wskaźniki i ewaluacja

Przewidywalne efekty

Termin realizacji

      1. Funkcjonowanie Klubu Seniora
UG, NGO Funkcjonowanie Klubu Seniora

Liczba osób korzystających z Klubu Seniora

Wzrost integracji osób starszych 2015-2020
      1. Zwiększenie dostępu do infrastruktury gminnej dla osób niepełnosprawnych oraz z ograniczeniami w funkcjonowaniu
UG Liczba zrealizowanych działań Zwiększenie dostępu do usług publicznych osobom niepełnosprawnym 2015-2020
      1. Wsparcie rodziny w zapewnieniu opieki nad osobami starszymi i niepełnosprawnymi
UG, GOPS Liczba zasiłków Poprawa kondycji ekonomicznej rodzin

Zapobieganie wykluczeniu społecznemu osób starszych

2015-2020
  1. Wsparcie rodzin poprzez rozwój dzieci i młodzieży oraz pomoc osobom zagrożonym wkluczeniem społecznym

    1. Zintegrowany system profilaktyki

Działania

Realizatorzy i Partnerzy

Wskaźniki i ewaluacja

Przewidywalne efekty

Termin realizacji

      1. Działania profilaktyki uzależnień
GOPS , GKRPA, UG, NGO Liczba zrealizowanych spotkań

Liczba programów

Wzrost świadomości mieszkańców odnośnie szkodliwości działań używek

Zmniejszenie liczby młodzieży sięgającej po używki

2015-2020
      1. Działania profilaktyki promującej zdrowy tryb życia
UG, GOPS, PZOZ, NGO Liczba zrealizowanych spotkań

Liczba programów

Poprawa stanu zdrowia mieszkańców 2015-2020
      1. Kampania skierowana do dzieci i młodzieży informująca o zagrożeniach związanych z korzystaniem z Internetu
UG, GOPS, Szkoły, NGO Liczba zrealizowanych spotkań

Liczba programów

Wzrost świadomości wśród dzieci i młodzieży na temat jakie zagrożenia niesie ze sobą Internet

Wzrost aktywności fizycznej wśród młodych mieszkańców gminy

2015-2020
      1. Monitorowanie sieci punktów sprzedaży alkoholu, w tym przestrzegania zakazu sprzedaży alkoholu nieletnim
GKRPA Liczba skontrolowanych punktów Zmniejszenie odsetka uczniów sięgających po alkohol 2015-2020
      1. Zapewnienie pomocy terapeutycznej osobom uzależnionym
GKRPA, GOPS Liczba osób którym udzielono wsparcia Zmniejszenie liczby osób uzależnionych 2015-2020

    1. Źródła finansowania

Źródłem finansowania zadań wynikających ze Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Górno na lata 2015 – 2020 będą środki finansowe z budżetu gminy, środki pozyskiwane z innych źródeł, jak również środki własne podmiotów uczestniczących
w realizacji zadań Strategii.

    1. Koordynator

Zgodnie z art. 110 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej koordynatorem Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Górno na lata 2015 – 2020 jest kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Górnie.

    1. Monitoring

Wdrażanie Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych wymaga kooperacji różnych podmiotów. Jej efektywność zależy w głównej mierze od:

Wójta Gminy Górno

Rady Gminy Górno

Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej

Zespołu ds. Wdrażania Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych.

Monitorowaniem oraz wdrażaniem Strategii zajmować się będzie Zespół, powołany zarządzeniem Wójta, w którego skład wejdą m.in. przedstawiciele podmiotów wskazanych jako realizatorzy oraz partnerzy.

Proces monitorowania Strategii, którego celem jest regularna ocena przyjętych założeń
i realizowanych działań, prowadzony będzie w sposób stały i ciągły poprzez następujące działania:

zbieranie i analizę danych ilościowych i jakościowych wybranych mierników oceny,

przygotowanie i przedkładanie raportów z przebiegu realizacji zadań i działań,

ocenę osiągniętych rezultatów,

ocenę aktualności strategii.

Podstawowym dokumentem w procesie monitoringu będą coroczne raporty, przedkładane Wójtowi Gminy do końca marca roku kolejnego. Wyniki raportów będą stanowiły podstawę do ewentualnych prac aktualizacyjnych.

Spis Tabel

 

Spis Rysunków

 

Załącznik

Szanowni Państwo!

Celem badania jest poznanie problemów społecznych mieszkańców Gminy Górno w celu opracowania GMINNEJ STRATEGII ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH
Zwracamy się do Pani(a) z uprzejmą prośbą o udzielenie szczerych i wyczerpujących odpowiedzi na pytania zawarte w niniejszej ankiecie. Ankieta jest anonimowa. Wszystkie informacje będą analizowane wyłącznie statystycznie.
Liczymy na Pani(a) pomoc, bo na każdej odpowiedzi ogromnie nam zależy.
Dziękujemy za wypełnienie kwestionariusza ankiety.

  1. Jak oceniają Państwo aktualne warunki życia mieszkańców gminy?
    Proszę zaznaczyć krzyżykiem właściwą odpowiedź
bardzo dobre

dobre

średnie

złe

bardzo złe

  1. Czy Pana/i zdaniem w gminie Górno, w porównaniu do kilku minionych lat jest lepiej, czy gorzej? Proszę zakreślić wybraną odpowiedź.
dużo lepiej

lepiej

tak samo

gorzej

dużo gorzej

  1. Jakie czynniki decydują o warunkach, poziomie i jakości życia mieszkańców w gminie Górno?
    Proszę zaznaczyć dwie odpowiedzi
a) pracowitość i zaradność, przedsiębiorczość mieszkańców

b) szczęście

c) „układy” i znajomości

d) wykształcenie i kwalifikacje

e) pomoc innych ludzi

f) ogólna sytuacja społeczno- gospodarcza w kraju i na świecie

g) władze państwowe, rząd

h) władze samorządowe

i) inne / jakie? ……………………………………………………………………………

  1. Jak oceniłby Pan/i wagę niżej wymienionych problemów, czy są one bardzo ważne, ważne, średnio ważne, mało ważne czy nieważne?
    Proszę zaznaczyć znakiem „x” wybraną odpowiedź w każdym wierszu poniżej.

b. ważne

ważne

śr. ważne

mało ważne

nieważne

nie wiem

a Ubóstwo/bieda
b Niepełnosprawność
c Bezrobocie
d Problemy ludzi starszych
e Narkomania
f Alkoholizm
g Sytuacja mieszkaniowa
h Przemoc w rodzinie
i Bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych
j Inne …………………………………….………………………………………………………………………………………………………………………
  1. Jakie są Państwa zdaniem główne problemy społeczne w Gminie Górno?
1
2
3
4
5
  1. Co konkretnie należy poprawić, aby w gminie Górno rozwiązać podstawowe problemy społeczne mieszkańców? (Proszę zaznaczyć 3 odpowiedzi)

a

Ograniczenie bezrobocia, poprawa rynku pracy

l

Wsparcie inicjatyw obywatelskich

b

Pomoc socjalna

ł

Pomoc młodym

c

Kultura, sport, rozrywka, czas wolny młodzieży

m

Pomoc rodzinie

d

Inwestycje w budownictwo i infrastrukturę

n

Patologie społeczne

e

Bezpieczeństwo

o

Integracja społeczności lokalnej

f

Opieka medyczna

p

Lepsze gosp. publicznymi pieniędzmi

g

Likwidacja barier architektonicznych

r

Zapewnienie godnych warunków życia

h

Profilaktyka uzależnień i przestępstw

s

Lepsza praca policji

i

Bezpłatne dokształcanie młodzieży

t

Ekologia

j

Szkolnictwo dostosowane do potrzeb rynku pracy, dofinansowanie szkół

u

Likwidacja szarej strefy

k

Wsparcie pracodawców, przedsiębiorczości

w

Promocja gminy

  1. Jakie rozwiązania mogą być odpowiedzią na problemy dzieci i młodzieży? Proszę o wpisanie pomysłów, które mogłyby zaistnieć w gminie Górno?

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

  1. Jakie rozwiązania mogą być odpowiedzią na problemy osób starszych? Proszę o wpisanie pomysłów, które mogłyby zaistnieć w gminie Górno?

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

  1. Jakie rozwiązania mogą być odpowiedzią na problemy rodzin? Proszę o wpisanie pomysłów, które mogłyby zaistnieć w gminie Górno?

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

  1. UWAGI ogólne

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

Metryczka

Płeć
Kobieta Mężczyzna

 

Wiek
do 18 lat

19 – 30

31 -50

51 – 65

powyżej 65

 

Wykształcenie
podstawowe

gimnazjalne

zasadnicze zawodowe

średnie

policealne

wyższe

 

Status zawodowy
pracownik

rolnik

przedsiębiorca

uczeń / student

niepracujący